Το παραλίμνιο δάSOS φράξου Τριχωνίου

Δροσερό Γιαουρτίνη
Αύγουστος 22, 2013
Καλοκαιρινό μακιγιάζ που δεν λιώνει
Σεπτέμβριος 9, 2013

Κείμενο-Φωτογραφίες: Διονύσιος Μαμάσης M.Sc.

Μελετητής, Σύμβουλος Περιβάλλοντος και Διαχείρισης Οικοσυστημάτων info@mamasis.gr

 

 

Ένα από τα πιο πολύτιμα και σπάνια δασικά οικοσυστήματα Φράξου στην Ελλάδα απαντάται στο χωριό Τριχώνιο του Δήμου Αγρινίου. Με κυρίαρχο είδος το στενόφυλλο φράξο (Fraxinus angustifolia) η παρουσία του φυλλοβόλου δέντρου οριοθετείται μόλις στα 22 στρέμματα.

Το άγνωστο κατά πολλούς παραλίμνιο δάσος σώζεται στη θέση Λόγγος και έχει αναπτυχθεί σε έδαφος υγρό, πλούσιο σε θρεπτικές ουσίες προσφέροντας πολλαπλές υπηρεσίες και αγαθά στους κατοίκους της περιοχής. 

Αποτελεί αποσπασματικά τμήμα που καταλάμβανε μεγαλύτερες εκτάσεις παλαιότερα και αυτό αποδεικνύεται χαρακτηριστικά από το γεγονός ότι η συνέχεια του διακόπτεται από γεωργικές καλλιέργειες. Η έκταση του ήταν πενταπλάσια όταν εκριζώθηκε το 1915 και η γη αποδόθηκε σε καλλιέργεια και κατακερματίστηκε η δομή του. Στην σημερινή εποχή των περιβαλλοντικών αλλαγών πλήθος ανθρωπογενών επεμβάσεων οδήγησαν στην αλλοίωση των λειτουργιών και υποβάθμιση του βιοτόπου.

Ο Φραξιάς κατακλυζόταν από τα νερά της Τριχωνίδας και προφυλάσσοταν από τους αγροφύλακες για την παράνομη βόσκηση, την υλοτομία, τη λαθροθηρία κτλ. Για την εποπτεία του υπήρχε ένα ξύλινο παρατηρητήριο για τον έλεγχο και μόνο το Μεγάλο Σάββατο επιτρέπανε τα ζώα να βοσκήσουν εντός του δάσους.

Το ύψος ορισμένων κορμών του φωτόφιλου είδους  ξεπερνάει τα 25m με μέγιστη διάμετρο να φτάνουν τα 3,10cm. Σε ορισμένους μάλιστα κορμούς διαπιστώνεται η σκαλισμένη επιφανειακή φλούδα, όπου χρησιμοποιήθηκε για θεραπευτικές-βοτανικές ιδιότητες και φαρμακευτικούς σκοπούς.

Το ξύλο του είναι σκληρό και εύκαμπτο ενώ συνδέεται με την ποιότητα, τη μαστορική τέχνη και την παράδοση. Θεωρείται από τα πιο αξιόλογα για τη κατασκευή γεωργικών μηχανημάτων και την παραγωγή εξοπλισμού στην επιπλοποιεία.

Για το χωριό όμως οι κομένοι-πεταμένοι κορμοί δεν πήγαιναν χαμένοι. Τους χρησιμοποιούσαν για ξυλοπαραγωγικούς σκοπούς ενώ σε δημοπρασία η κοινότητα εξασφάλισε χρήματα για την θέρμανση του σχολείου και την εκκλησία. 

Το δασικό οικοσύστημα έχει και ιστορική αξία. Την περίοδο της κατοχής ένα άρμα των Γερμανών βούλιαξε εντός του ρέματος της Γαβαλού. Οι Γερμανοί στρατιώτες παρατήρησαν με τα κυάλια τους δυο νεαρούς να είναι σκαρφαλωμένοι πάνω στους νερόφραξους και να παρακολουθούν τις κινήσεις τους. Τους εντόπισαν, τους κατέβασαν από τα δέντρα, τους ακινητοποίησαν και τους σκότωσαν εξ’ επαφής. Για την μνήμη των νεαρών πεσόντων έχει τοποθετηθεί και ένα εκκλησάκι. Εκεί μάλιστα βρίσκεται και η φυσική πηγή με την ονομασία  «αμπλάς» μιας και το νερό αναβλύζει-αμπλίζει όπως λένε οι κάτοικοι καθ΄όλη τη διάρκεια του έτους. 

Ο Φραξιάς Τριχωνίου με ιδιαίτερη βοτανική, οικολογική, αισθητική, ιστορική και πολιτιστική αξία έχει τη δυνατότητα να χαρακτηριστεί Διατηρητέο Μνημείο πληρώντας τις προδιαγραφές κήρυξης που ορίζει η περιβαλλοντική νομοθεσία. Δεν υπόκειται σε συγκεκριμένο πλαίσιο προστασίας, παρόλο που οι εκτάσεις του προστατεύονται έμμεσα, επειδή αποτελούν τμήμα που έχουν ενταχθεί στο δίκτυο Natura 2000.

Η επίσκεψή μας μπορεί να συνδυαστεί ταυτόχρονα με την ορνιθοπαρατήρηση (birdwatching) στη Τριχωνίδα ενώ οι ασβεστούχοι βάλτοι, οι καλαμιώνες, η εναλλαγή των βιοτόπων και ο αιωνόβιος Τουρκικός πλάτανος (Platanus Orientalis) του χωριού, που γίνεται αντιληπτός από μακρινή απόσταση λόγω του μεγάλου ύψους, κεντρίζουν το ενδιαφέρον του κάθε επισκέπτη.