Πόλεις γύρω από το Μεσολόγγι, Δημιουργοί πολιτισμού

8ο Trichonian Wakeboard Cup: Στη λίμνη Τριχωνίδα
Σεπτέμβριος 26, 2017
Πρόγραμμα Ιεράς Πανηγύρεως επί τη εορτή της Συνάξεως Παναγίας Μυρτιωτίσσης
Σεπτέμβριος 26, 2017

Οι κάτοικοι του μικρού σε έκταση και ζωή Μεσολογγίου, είναι απόγονοι ευγενών και μεγάλων λαών της αρχαιότητος. Πολλούς αιώνες προ Χριστού, ήκμασαν στην περιοχή πόλεις με πολιτισμό, σοφία, τεχνική και κουλτούρα.

Από την εποχή του Ομήρου αναφέρεται η ύπαρξη πολιτειών, χαλάσματα των οποίων βρίσκονται εδώ σήμερα και διαλαλούν ζωή και δράση πρωτοπόρα. Αυτές οι πολιτείες πήραν μέρος στην εκστρατεία της Τροίας με 40 πλοία που αποτελούσαν συγκροτημένη ναυτική και πολεμική δύναμη. Η ιστορική αυτή καταβολή επηρέασε τη σκέψη και τη διανόηση των Μεσολογγιτών.

Στην περιοχή αυτή ακόμη έγινε και η πρωτεγκατάσταση των Αιολών. Αυτοί κουβάλησαν μαζί τους και καλλιέργησαν, στο γόνιμο χώρο της Αιτωλίας, το δικό τους πολιτισμό. Η «μελική ποίηση» σε συνδυασμό με την «έγχορδη μουσική» του τόπου τους, άφησαν εντυπωσιακά πολιτιστικά κατάλοιπα, μαζί με καλές τέχνες και ειδικούς τεχνικούς ρυθμούς.

Από τις πόλεις που άφησαν και ενέπνευσαν πολιτισμό και διανόηση στο Μεσολόγγι και που μνημονεύονται από τον Όμηρο, από τον Στράβωνα, από τους Αιολείς και τους Αιτωλούς διανοητές, αναφέρουμε τις πιο σημαντικές και ονομαστές:

  1. Η αρχαία Χαλκίς ή Χαλκεία. Πόλη που πήρε το όνομά της από τον πέτρινο βράχο, ανατολικά του Μεσολογγίου, τη Βαράσοβα, που το αρχικό της όνομα ήταν Χαλκίς (υψόμετρο 935 μ.). Η πολιτεία αυτή είχε σημαντική φήμη στην πόλη των Αθηνών, λόγω της πνευματικής της ακτινοβολίας. Ήταν ενεργός πόλη αργότερα της Αιτωλικής συμπολιτείας.
  2. Η αρχαία Καλυδώνα. Η σημαντικότερη πόλη της περιοχής. Κτισμένη πριν από τον Τωϊκό πόλεμο βορειοανατολικά του Μεσολογγίου πλησίον του σημερινού Ευηνοχωρίου, σε θέση δεσπόζουσα της εισόδου του Κορινθιακού κόλπου. Συνδέθηκε με πολλούς ήρωες του μυθικού κύκλου (Οινέα, Μελέαγρο, Τιδέα, Αταλάντην, Δηιάνειραν κ. ά.).

Πόλη που πήρε το όνομά της από τον μυθικό επώνυμο ήρωα Καλυδώνα, που ήταν γιος του Αιτωλού και της Προνόης, αδελφός του Πλευρώνα. Νυμφευθείς την θυγατέρα του Αμυθάονος Αιολίαν, απέκτησε την Επικάστην και την Πρωτογένειαν. (Απολλόδ. Α΄, 7, 7). Στον Όμηρο μνημονεύεται ως μια των πέντε κυριοτέρων αιτωλικών πόλεων. Ανέπτυξε σημαντικό πολιτισμό με Ναούς, με κάστρα, με τείχη μακρά γύρω από την πόλη, με Ακρόπολη, Βουλευτήριο και θέατρο. Από ταφικό μνημείο που απεκαλύφθη μεταγενέστερα, προέρχονται πολλά μαρμάρινα «πορτραίτα» (προτομές) θεών και ηρώων (Ηρακλέους, Αφροδίτης, Διός, Μελεάγρου κ. ά.).

  1. Η αρχαία Αλίκυρνα. Πρόκειται για πόλη κτισμένη μεταξύ Καλυδώνος και Πλευρώνος και που συνδεόταν με αυτές. Το όνομά της σχετίζεται με το αγνάντεμα προς τον Πατραϊκό κόλπο, επειδή έβλεπε προς τη θάλασσα και εδέρετο από αυτήν. Είχε σημαντική θέση στην Αιτωλική συμπολιτεία στην οποία προσέφερε υπηρεσίες. Είναι ερευνητέα ακόμη η περιοχή και το όνομα της αρχαίας αυτή πολιτείας.
  2. Η αρχαία Πλευρώνα. Πόλη που βρίσκεται στις παρυφές του Αράκυνθου πάνω από το σημερινό Μεσολόγγι. Κτίστηκε πριν από την εποχή του Ομήρου, αφού είναι γνωστό ότι η Πόλη έλαβε μέρος στον Τρωικό πόλεμο με σαράντα (40) μελανόμορφα πλοία με αρχηγό το στρατηγό Θόαντα και υπάρχουν σήμερα τα ερείπιά της. Αυτά τα ερείπια μαζί με τα υπάρχοντα κυκλώπεια τείχη, δείχνουν τον πολιτισμό και το πνεύμα της.

Ταυτόχρονα αναπτύχθηκε διακεκριμένος πολιτισμός με Γυμνάσιο, αγορά, δεξαμενή (σωζομένη σε καλή κατάσταση), αστεροσκοπείο και λιμάνι. Από τις ερμηνείες της προέλευσής του ονόματός της, η επικρατέστερη είναι η αναφερομένη στον Αιτωλό ο οποίος, φευγάτος από την Ηλεία, έκτισε την Πόλη χάριν του γιου του Πλευρώνα, με ναό της «Αρακυνθίας» θεάς Αθηνάς, με θέατρο και άλλα σεβάσματα.

  1. Η αρχαία Ώλενος. Λείψανα της πόλης αυτής βρίσκονται βορειοδυτικά του Μεσολογγίου, κοντά στο Γυφτόκαστρο και το Πετροβούνι. Ήκμασε στους πρόποδες του Αρακύνθου. Κατά τον Στράβωνα καταστράφηκε από τους Αιολείς, οι οποίοι τη βρήκαν με δική της κουλτούρα και ζωή και την κατέστρεψαν για να δημιουργήσουν Αιολικό πολιτισμό, όταν εγκαταστάθηκαν κοντά της. Από την πόλη αυτή ξεκίνησαν τα πλοία με τους πολεμιστές της Πλευρώνας προς συμμετοχή στον Τρωικό πόλεμο με 40 πλοία υπό την αρχηγία του Στρατηγού Θόαντα, γιου του Ανδραίμονος. Ερείπια της πόλης υπάρχουν και σήμερα.
  2. Η αρχαία πόλη με την ονομασία: Οινιάδες. Πόλη με ονομαστή ιστορία, δυτικά του Μεσολογγίου, στις εκβολές του Αχελώου, που αντικατέστησε την ονομασία της περιοχής «Ερυσίχη», θυγατρός του Αχελώου. Μετέσχε στη εκστρατεία στην Τροία. Κατείχε σημαντικό πόστο στα δρώμενα της περιοχής και έπαιξε το ρόλο της στην εξέλιξη της ιστορίας κατά την αρχαιότητα.

Από του 5ου π.Χ. αιώνα, λόγω της γεωγραφικής θέσης της εξελίσσεται σε σπουδαία πολιτεία με εμπόριο, ναυτιλία, πολιτισμό και κουλτούρα, με ανάπτυξη μεγάλων έργων και κατασκευών. Κατασκεύασε τείχη και κάστρα, Ναούς ονομαστούς και εντυπωσιακό θέατρο (σήμερα είναι σε λειτουργία), με ωραία κτίσματα. Είχε δικά της χάλκινα νομίσματα. Στα Βυζαντινά χρόνια και πριν από την άλωση της Πόλης (1453), αναφέρεται και με το όνομα Τρίκαρδος, ή Τρικαρδόκαστρο(τρεις καρδιές), που η παράδοση θέλει να βασιλεύει ο βασιλιάς Τρίκαρδος, πατέρας του Ανήλιαγου, την ιστορία του οποίου έπλασε ο λαός με τη φαντασία του. Η πολιτιστική ιστορία των Οινιάδων προσέφερε θετικά στην πολιτιστική ανάπτυξη του Μεσολογγίου το οποίο και προέβαλε τα πάντα προς την Ευρώπη.

Αυτό το γεγονός και μόνο της ύπαρξης τόσων πολιτισμών γύρωθεν απ’ την Πόλη, ήταν αρκετό να μεταλαμπαδεύσει στην καινούρια πολιτεία του τέλους του 16ουαιώνος, πνεύμα και διανόηση που κράτησε το σκόρπιο πληθυσμό σε θυμοσοφική εγρήγορση όλα τα προηγούμενα χρόνια και που ζωντάνεψε τις μνήμες στη σκέψη των ανθρώπων της νέας εποχής. Της εποχής δηλαδή που την ξεκίνησε η «Πολιτεία του νερού» στα 1571 και που λειτούργησε σαν εφαλτήριο μεταπήδησης στην Ευρωπαϊκή εποχή του Φωτισμού και της Αναγέννησης.

Η παρουσία αυτής της πολιτείας, υπήρξε εντυπωσιακή στη διανόηση των Ευρωπαίων, με την κληρονομική διανόηση από το Μεσολόγγι με τους γύρω του πολιτισμούς, που διακρίνονταν για τα πολιτιστικά δρώμενα με τα πολλά Σχολεία, τους κανόνες κοινωνικής οργάνωσης και λειτουργίας, την ανάπτυξη των τεχνών και των γραμμάτων, τη δημιουργία και λειτουργία θεάτρων και του καταξιωμένου εμπορίου και της ναυτιλίας.

Οι τέχνες και τα έργα γεμάτα με διανόηση και έμπνευση από το Μεσολόγγι, ήταν το δαιμόνιο της κατάκτησης δια του πνεύματος, του Ευρωπαϊκού κόσμου και της κουλτούρας του…

Νικόλαος Σπ. Βούλγαρης

Σημείωση: Το κείμενο είναι απόσπασμα από βιβλίο μου ανέκδοτο με τίτλο: «Μεσολόγγι και Ευρωπαϊκή Διανόηση».

[aixmi-news]