Ο Άγιος Δημήτριος

Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Λευκου Μπαστουνιού στην Ιερά Μητρόπολη Αιτωλίας και Ακαρνανίας
Οκτώβριος 25, 2018
Ι.Ν. Ἁγίου Δημητρίου Ἀγρινίου
Η ιστορία του Ναού : Ι.Ν. Ἁγίου Δημητρίου Ἀγρινίου
Οκτώβριος 25, 2018

Χρόνια πολλά !!!

Ο Άγιος Δημήτριος, εμπνέει με το βίο του, το μαρτύριό του, αλλά και τα θαύματά του τον ορθόδοξο αγιογράφο, ο οποίος συνθέτει τις σχετικές εικόνες.

Δημήτριος ή Δημήτρης είναι αρχαίο ελληνικό κύριο ανδρικό όνομα. Συναντάται επίσης με τις παραλλαγές: Δημητρός, Δήμος, Μίμης, Δημητράκης, Τζίμης, Τζιμάκος, Μήτσος, Μητσάκος, Μήτρος.

Χρησιμοποιήθηκε ως όνομα από τους αρχαίους Έλληνες, από τους Ρωμαίους, ενώ υπήρξε κοινότατο κατά τον μεσαιωνικό και νεότερο ελληνισμό. Η δε μεγάλη συχνότητα του ονόματος οφείλεται στον ομώνυμο άγιο του Χριστιανισμού τον Μεγαλομάρτυρα Άγιο Δημήτριο που μαζί με τον Άγιο Γεώργιο αποτελούν τη δημοφιλέστερη δυάδα αγίων, μεγαλομαρτύρων, καλούμενοι και τροπαιοφόροι.

Πολλά είναι τα ιστορικά πρόσωπα που έφεραν το όνομα Δημήτριος, όπως βασιλείς και άλλοι ηγεμόνες, στρατηγοί, φιλόσοφοι, ποιητές, ρήτορες, πολιτικοί, ιατροί, αρχιτέκτονες, γλύπτες, συγγραφείς, ιστορικοί, πατριάρχες, επίσκοποι, κ.λπ. αλλά και πολλοί ακόμη άγιοι και ιερομάρτυρες. Γνωστότεροι όλων είναι ο Δημήτριος ο Πολιορκητής και ο Πατριάρχης Δημήτριος

Ο Άγιος Δημήτριος (270 – 306) είναι Άγιος της Ορθόδοξης και της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας και πολιούχος της Θεσσαλονίκης.

Σύμφωνα με την αγιολογική παράδοση, ο Δημήτριος έζησε και μαρτύρησε στη Θεσσαλονίκη επί Διοκλητιανού. Σημαντικό κέντρο της λατρείας του είναι η Θεσσαλονίκη, όπου τιμάται από την πρωτοχριστιανική περίοδο και έχει ανεγερθεί βασιλική προς τιμήν του.

Είναι ένας από τους λαοφιλέστερους αγίους της Ορθόδοξης Εκκλησίας, που εορτάζει τη μνήμη του στις 26 Οκτωβρίου.

Οι απαρχές της λατρείας του δεν είναι γνωστές με βεβαιότητα και έχουν οδηγήσει από το 18ο αι. μελετητές στη διατύπωση διάφορων θεωριών για την προέλευσή της. Η επικρατέστερη μεταξύ αυτών είναι ότι η λατρεία του προέρχεται από το Σίρμιο της Παννονίας.

Η αγιολογική παράδοση η σχετική με τον Άγιο Δημήτριο αποτελείται από τα Θαύματα (Miracula), που εκτείνονται σε τρία βιβλία, τα Μαρτυρολόγια (Passiones) και πολλά Εγκώμια (Laudationes).                     Η παλαιότερη από αυτές τις πηγές είναι το πρώτο βιβλίο των Θαυμάτων, που γράφηκε από τον αρχιεπίσκοπο Θεσσαλονίκης Ιωάννη τη δεκαετία 610-20.

Τα Μαρτυρολόγια είναι άγνωστου συγγραφέα και χωρίζονται σε τρία «στάδια», τα οποία περιέχουν ανώνυμα κείμενα του 9ου και του 10ου αιώνα, ενώ τα Εγκώμια αναπαράγουν την ύλη των δύο προηγουμένων.

Ο Άγιος Δημήτριος συχνά απεικονίζεται μπροστά στο Μαξιμιανό, στη φυλακή, ευλογώντας το Νέστορα, αλλά επιπλέον επειδή ο Άγιος Δημήτριος είναι και ένας από τους στρατιωτικούς και συγχρόνως προστάτης της Θεσσαλονίκης, που πολλές φορές έσωσε από διάφορους κινδύνους, οι παραστάσεις, στις οποίες ο άγιος εικονίζεται στρατιωτικός, είτε πεζός είτε καβαλάρης, είναι συνηθισμένες στην ορθόδοξη αγιογραφία.

Άγιος Δημήτριος: Γιατί παρουσιάζεται καβαλάρης σε κόκκινο άλογο;

Υμνολογία

Απολυτίκιο (Ἦχος γ’)
Μέγαν εὕρατο, ἐν τοῖς κινδύνοις,
σὲ ὑπέρμαχον, ἡ οἰκουμένη,
Ἀθλοφόρε τὰ ἔθνη τροπούμενον.
Ὡς οὖν Λυαίου καθεῖλες τὴν ἔπαρσιν,
ἐν τῷ σταδίῳ θαρρύνας τὸν Νέστορα,
οὕτως Ἅγιε Μεγαλομάρτυς Δημήτριε,
Χριστὸν τὸν Θεὸν ἱκέτευε,
δωρήσασθαι ἡμῖν τὸ μέγα ἔλεος.

Το 1962 ο συνθέτης Νίκος Αστρινίδης εναρμόνισε το απολυτίκιο του Αγίου Δημητρίου για το επώνυμό του ορατόριο.

ΥΣ:

Απολυτίκια ονομάζονται τα σύντομα εκείνα τροπάρια, που περιέχουν σε περίληψη την υπόθεση (ιστορία) της τελούμενης εορτής. Η ονομασία οφείλεται κατά τους μεν στο ότι αυτά ψάλλονται κανονικά πριν την Απόλυση τού Εσπερινού, κατ΄ άλλους στο ότι ψάλλονται μετά την ωδή του Συμεών τού Θεοδόχου «Νυν απολύεις τον δούλον Σου Δέσποτα κλπ.».

Απολυτίκιο είναι το «Χριστός Ανέστη…».

Πηγές:

Βικιπαίδεια®,newsbomb.gr,el.wikipedia.org, Βιβλίο ΕΑΠ/ΕΛΠ