Έκθεση – φωτιά του Παρατηρητηρίου Θεμάτων Αναπηρίας της Ε.Σ.Α.μεΑ.: «Παρίες» της εργασίας τα άτομα με αναπηρία

Το δεύτερο 15νθήμερο Μαρτίου θα υποβληθούν οι αιτήσεις
Μάρτιος 7, 2018
Ενημέρωση για την ιλαρά- Τι πρέπει να αποφεύγετε- Πώς να προφυλάσσεστε  
Μάρτιος 7, 2018

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

 

 

  • Άνεργοι  το 60% των νέων 25-29 ετών με σοβαρή αναπηρία

 

    • Στον πληθυσμό των ατόμων με σοβαρή αναπηρία, το 83,7% των νέων 20-24 ετών, το 72% των νέων 25-29 ετών  και το 55,5% των ατόμων ηλικίας 30-34 δεν έχουν καμία εργασιακή εμπειρία

 

  • Σε σύγκριση με τις γυναίκες χωρίς αναπηρία, οι γυναίκες με σοβαρή αναπηρία βρίσκονται σε δυσμενέστερη θέση, υπολειπόμενες στο δείκτη της απασχόλησης κατά 25,3 ποσοστιαίες μονάδες

 

Το κραυγαλέο χάσμα στα επίπεδα απασχόλησης του πληθυσμού των ατόμων με αναπηρία σε σύγκριση με τον πληθυσμό χωρίς περιορισμούς/αναπηρία, τα τεράστια ποσοστά των μη ενεργών ατόμων με αναπηρία, τα ανησυχητικά ποσοστά των ανέργων, και ειδικότερα του πληθυσμού των ατόμων με αναπηρία που δεν έχει ενταχθεί πότε στην εργασία, αποτελούν τα βασικά συμπεράσματα του δεύτερου κατά σειρά δελτίου στατιστικής πληροφόρησης του Παρατηρητηρίου Θεμάτων Αναπηρίας της Ε.Σ.Α.μεΑ., που στόχο έχει μια αρχική αποτύπωση και περιγραφή των βασικών μεγεθών της απασχόλησης του πληθυσμού των ατόμων με αναπηρία στην Ελλάδα. Τα πρωτογενή που αξιοποιήθηκαν προέρχονται από την Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης της ΕΛΣΤΑΤ, αξιοποιώντας τα τελευταία διαθέσιμα δεδομένα έτους 2016.

Στο Δελτίο παρουσιάζονται βασικοί δείκτες για την απασχόληση των ατόμων με αναπηρία και ειδικότερα παρουσιάζονται, ο δείκτης απασχόλησης, το χάσμα απασχόλησης, ο δείκτης ανεργίας, στοιχεία για τον μη ενεργό πληθυσμό με αναπηρία, καθώς και για τις εύλογες προσαρμογές στην εργασία. Αποτυπώνονται έτσι τα τεράστια προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία στον τομέα της εργασίας, ο οποίος εξακολουθεί να αποτελεί πεδίο απροσπέλαστο, πεδίο σημαντικών φραγμών και διακρίσεων, οι οποίες παρεμποδίζουν την άσκηση του θεμελιώδους δικαιώματος στη εργασία σε ίση βάση με τους άλλους.

Σημαντικά στοιχεία:

Σύμφωνα με το Δείκτη GALI τα άτομα με σοβαρούς ή μέτριους περιορισμούς δραστηριότητας/αναπηρία στην Ελλάδα αποτελούν το 24,7% του πληθυσμού, εκ των οποίων 1.014.177 άτομα, αντιμετωπίζουν σοβαρή αναπηρία/ περιορισμό δραστηριότητας (11,2% του πληθυσμού), ενώ πλήθος 1.217.020 ατόμων (13,5%), εκτιμάται ότι έχουν περιορίσει σε μέτριο βαθμό τη δραστηριότητα τους λόγω μακροχρόνιου προβλήματος υγείας.

Στις παραγωγικές ηλικίες 20-64 ετών, 889.389 άτομα, το 14% του πληθυσμού, εκτιμάται ότι αντιμετωπίζουν κάποιου βαθμού αναπηρία, εκ των οποίων οι 359.244 έχουν σοβαρής μορφής περιορισμό.

Ο δείκτης απασχόλησης των ατόμων με σοβαρή αναπηρία στις ηλικίες 20-64 ετών, υπολογίστηκε να είναι στο εξαιρετικά χαμηλό επίπεδο του 24,2%, υπολειπόμενος δηλαδή κατά 33,4 μονάδες σε σχέση με την τιμή που λαμβάνει στον πληθυσμό χωρίς αναπηρία (57,6%), ενώ σε σύγκριση με τον εθνικό στόχο της Στρατηγικής «Ευρώπη 2020» για την απασχόληση υστερεί κατά 46 μονάδες.

Αξίζει δε να σημειωθεί ότι, αφαιρώντας από το σύνολο των ατόμων με σοβαρούς περιορισμούς ηλικίας 20-64 ετών όσους δηλώνουν «Ακατάλληλοι για εργασία λόγω αναπηρίας», το ποσοστό απασχόλησης της κατηγορίας φτάνει μόλις στο 31,8%.

Από την ανάλυση των δεδομένων, εξάγεται το ανησυχητικό συμπέρασμα ότι το χάσμα της απασχόλησης, ο δείκτης που αποτυπώνει τη διαφορά του ποσοστού των απασχολούμενων ατόμων με σοβαρή αναπηρία και του ποσοστού απασχόλησης του πληθυσμού χωρίς αναπηρία, είναι εξαιρετικά υψηλό στις κατεξοχήν παραγωγικές ηλικίες από 25 έως 54 ετών σημειώνοντας τη μέγιστη τιμή του στην ηλικία 35-39 ετών (43,8).

Η ανάλυση των στοιχείων ανά φύλο ανέδειξε ότι, σε σύγκριση με τις γυναίκες χωρίς αναπηρία, οι γυναίκες με σοβαρή αναπηρία βρίσκονται σε δυσμενέστερη θέση, υπολειπόμενες στο δείκτη της απασχόλησης κατά 25,3 ποσοστιαίες μονάδες (22,2% και 47,5%).

Ωστόσο, στον πληθυσμό με βαριά αναπηρία η επίδραση της αναπηρίας ως παράγοντας εργασιακού αποκλεισμού είναι πολύ ισχυρότερη από τη διάκριση του φύλου με αποτέλεσμα και τα δύο φύλα στην περίπτωση των ατόμων με αναπηρία να βρίσκονται σε παρόμοια και εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα απασχόλησης.

Ο δείκτης ανεργίας, ανέρχεται σε πολύ υψηλό επίπεδο στο πληθυσμό των ατόμων με σοβαρή αναπηρία αγγίζοντας το 39%.

Στη κατηγορία των ατόμων με μέτριο περιορισμό/ αναπηρία, άνεργοι είναι το 29,3%, ενώ στον πληθυσμό των ατόμων χωρίς αναπηρία, η ανεργία εκτιμάται στο 24,6%.

Εξαιρετικά υψηλά είναι τα ποσοστά ανεργίας στον πληθυσμό των ατόμων με σοβαρή αναπηρία, και ιδιαίτερα στις ηλικίες από 25 έως και 39 ετών όπου ο δείκτης υπερβαίνει σε όλες τις ηλικιακές ομάδες το 40%.

Ο δείκτης ανεργίας λαμβάνει τη μέγιστη τιμή στους νέους 25-29 ετών με σοβαρή αναπηρία, όπου υπολογίστηκε να είναι 58,2% (έναντι του 40,9% των ατόμων χωρίς αναπηρία).

Το 60,4% (216.984 άτομα) του πληθυσμού με σοβαρή αναπηρία και το 39,2% των ατόμων με μέτριο περιορισμό δραστηριότητας (207.644 άτομα) εκτιμάται ότι δεν μετέχουν στο εργατικό δυναμικό της χώρας, ενώ στον πληθυσμό των ατόμων χωρίς αναπηρία οι μη ενεργοί οικονομικά ανέρχονται στο 23,7% (1.293.406 άτομα).

Η ανάλυση του μη ενεργού πληθυσμού ανά ηλικία δείχνει ότι σε όλες τις ομάδες ηλικιών με σοβαρή αναπηρία εμφανίζονται ποσοστά μη ενεργών ατόμων άνω του 40%.

Στον πληθυσμό των ατόμων με σοβαρή αναπηρία, το 83,7% των νέων 20-24 ετών, το 72% των νέων 25-29 ετών, καθώς και το 55,5% των ατόμων ηλικίας 30-34 δεν έχουν μέχρι στιγμής καμία εργασιακή εμπειρία. Τα ιδιαιτέρως ανησυχητικά αυτά ευρήματα συνθέτουν την εικόνα ενός νέου σε ηλικία πληθυσμού πλήρως αποκλεισμένου από τη δυνατότητα αξιοπρεπούς εργασίας και διαβίωσης.

Τα άτομα με αναπηρία που έχουν κατορθώσει παρά τα εμπόδια και τις διακρίσεις να ενταχθούν στον κόσμο της εργασίας, αντιμετωπίζουν εχθρικά προς την αναπηρία τους εργασιακά περιβάλλοντα και συνθήκες εργασίας, καθώς στη συντριπτική πλειονότητα τους (84%), αναφέρουν ότι δεν τους έχουν παρασχεθεί οι αναγκαίες για την αναπηρία τους προσαρμογές.

Συμπερασματικά

Όλα αυτά τα στοιχεία επιβεβαιώνουν πλήρως την πάγια θέση της Ε.Σ.Α.μεΑ. για την άμεση αναγκαιότητα εκπόνησης και εφαρμογής από την ελληνική Πολιτεία μιας ολοκληρωμένης εθνικής στρατηγικής για την απασχόληση και την εργασία των ατόμων με αναπηρία και ειδικότερα των νέων.

Η λήψη θετικών μέτρων ενίσχυσης της απασχόλησης των ατόμων με αναπηρία επιβάλλεται, όπως και η προώθηση της προσβασιμότητας στην εργασία, καθώς και η εφαρμογή εναλλακτικών μορφών εργασίας (π.χ. υποστηριζόμενη απασχόληση) που θα επιτρέψουν στα άτομα με σοβαρές αναπηρίες, τα οποία χρήζουν πρόσθετης υποστήριξης, ώστε να ασκήσουν το θεμελιώδες δικαίωμα στην εργασία.

Η εθνική στρατηγική για την απασχόληση των ατόμων με αναπηρία σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να συνδεθεί με μια νέα επιδοματική πολιτική που να μην στερεί τα αναπηρικά επιδόματα από τους εργαζόμενους με αναπηρία, καθώς αυτά αποσκοπούν στην κάλυψη του πρόσθετου κόστους διαβίωσης που η αναπηρία δημιουργεί, ενώ η αμοιβή της εργασίας, που αποτελεί βασική προϋπόθεση για αξιοπρεπή και ανεξάρτητη διαβίωση, αφορά στην κάλυψη των κοινών βιοποριστικών αναγκών.

Τέλος, θα πρέπει να τονιστεί ότι, δίχως τη δημιουργία προσβάσιμων περιβαλλόντων όχι μόνο στην εργασία αλλά σε όλους τους τομείς της κοινωνικής ζωής, ήτοι της εκπαίδευσης, της υγείας και της διαβίωσης, αλλά και χωρίς την παροχή ολοκληρωμένων και ποιοτικών υπηρεσιών υποστήριξης και αποκατάστασης, δεν μπορεί να προωθηθεί πραγματικά η ένταξη των ατόμων με αναπηρία στην αγορά εργασίας.

 

2ο ΔΕΛΤΙΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ:
«ΔΕΙΚΤΕΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ – ΜΕΡΟΣ Α’»

ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΘΕΜΑΤΩΝ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ

Το Παρατηρητήριο Θεμάτων Αναπηρίας της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρία (Ε.Σ.Α.μεΑ.), εφεξής «Παρατηρητήριο», με αντικείμενο την επιστημονική καταγραφή, τη μελέτη και την έρευνα σε θέματα αναπηρίας, στοχεύει στο να καθιερωθεί ως βασική πηγή πληροφόρησης για τις εξελίξεις στο πεδίο της αναπηρίας. Συγκεντρώνοντας και αναλύοντας δεδομένα και πληροφόρηση από εγχώριες και διεθνείς πηγές, το Παρατηρητήριο θα συμβάλλει στην παρακολούθηση, στην προστασία και στην προώθηση των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία, χρόνιες παθήσεις και των οικογενειών τους.

Βασικός πυλώνας στην δραστηριότητα του Παρατηρητηρίου αναφορικά με την παρακολούθηση και την αξιολόγηση της κατάστασης των ατόμων με αναπηρία υπό τη δικαιωματική οπτική, καθώς και των εφαρμοζόμενων στη χώρα πολιτικών, αποτελεί η συγκέντρωση και η ανάλυση στατιστικών δεδομένων σε βασικούς τομείς που αφορούν στις συνθήκες διαβίωσης και στα εμπόδια που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις ως προς την άσκηση των δικαιωμάτων τους.

Επιπρόσθετα, το «Παρατηρητήριο», καλείται να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη των εθνικών στατιστικών για την αναπηρία. Με τον πρόσφατο νόμο ν.4488/2017, το Παρατηρητήριο της ΕΣΑμεΑ θεσμοθετείται ως ο βασικός συνομιλητής της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής και των λοιπών φορέων του Ελληνικού Στατιστικού Συστήματος αναφορικά με την υποχρέωσή τους να αναπτύσσουν, να παράγουν και να διαδίδουν επίσημες στατιστικές σχετικά με τα άτομα με αναπηρία. Ειδικότερα, προβλέπεται ότι για τους σκοπούς του σχεδιασμού των ως άνω στατιστικών και της διάχυσης των παραγόμενων δεδομένων, οι αρμόδιοι φορείς τελούν σε διαβούλευση με το Παρατηρητήριο για τα Θέματα Αναπηρίας της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρία (Ε.Σ.Α.μεΑ.).

Στο πλαίσιο υλοποίησης της Δράσης 1.2 του Υποέργου 1 της Πράξης «Παρατηρητήριο Θεμάτων Αναπηρίας» που υλοποιεί η ΕΣΑμεΑ στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού, Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση» με τη συγχρηματοδότηση του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (ΕΚΤ) και εθνικών πόρων, το Παρατηρητήριο συντάσσει και δημοσιεύει σε τακτά χρονικά διαστήματα δελτία στατιστικής πληροφόρησης αφιερωμένα σε συγκριμένα θεματικά πεδία, όπου παρουσιάζει τα σημαντικότερα ευρήματα και τάσεις όπως αυτά προκύπτουν μέσω της δευτερογενούς επεξεργασίας και ανάλυσης των διαθέσιμων στοιχείων.

Για περισσότερες πληροφορίες για το Έργο, απευθυνθείτε στην Ιστοσελίδα του Έργου: www.paratiritirioanapirias.gr.

 

  • Περιεχόμενα

 

ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3

ΒΑΣΙΚΑ ΕΥΡΥΜΑΤΑ 5

ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΥΡΥΜΑΤΩΝ «ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (2016)» 8

1 Ο ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ 16 ΕΤΩΝ ΚΑΙ ΑΝΩ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟΝ ΔΕΙΚΤΗ GALI (Global Activity Limitation Index) 8

2 ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΧΑΣΜΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ 12

2.1 Ανάλυση ανά ηλικία 13

2.2 Ανάλυση ανά φύλο 15

3 ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ 16

3.1 Ανάλυση ανά ηλικία 17

3.2 Ανάλυση ανά φύλο 18

4 ΜΗ ΕΝΕΡΓΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ 18

4.1 Ανάλυση ανά ηλικία 19

4.2 Άτομα με περιορισμό δραστηριότητας 20-64 ετών που δεν έχουν εργαστεί ποτέ 21

4.3 Εύλογες προσαρμογές στην εργασία 22

ΠΗΓΕΣ 23

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ, ΟΡΙΣΜΟΙ, ΠΙΝΑΚΕΣ 24

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ 24

ΟΡΙΣΜΟΙ 26

ΠΙΝΑΚΕΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ 28

 

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Το παρόν, δεύτερο κατά σειρά δελτίο στατιστικής πληροφόρησης του Παρατηρητηρίου Θεμάτων Αναπηρίας της Ε.Σ.Α.μεΑ. στόχο έχει μια αρχική αποτύπωση και περιγραφή των βασικών μεγεθών της απασχόλησης του πληθυσμού των ατόμων με αναπηρία στην Ελλάδα.

Στο δελτίο παρουσιάζονται βασικοί δείκτες για την απασχόληση των ατόμων με αναπηρία, και ειδικότερα παρουσιάζονται, ο δείκτης απασχόλησης, το χάσμα απασχόλησης, ο δείκτης ανεργίας, στοιχεία για το μη ενεργό πληθυσμό με αναπηρία, καθώς και για τις εύλογες προσαρμογές στην εργασία.

Τα δεδομένα αποτυπώνουν τη γενική κατάσταση στον τομέα της απασχόλησης που για τα άτομα με αναπηρία εξακολουθεί να αποτελεί πεδίο απροσπέλαστο, πεδίο σημαντικών φραγμών και διακρίσεων που παρεμποδίζουν την άσκηση του θεμελιώδους δικαιώματος στη εργασία σε ίση βάση με τους άλλους.

Σύμφωνα με το άρθρο 27 της Διεθνούς Σύμβασης για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία (2006), το αναφαίρετο δικαίωμα στην εργασία, συμπεριλαμβάνει μεταξύ άλλων, το δικαίωμα των ατόμων με αναπηρία στη δυνατότητα να ζουν από εργασία που επιλέγουν ελεύθερα ή είναι αποδεκτή σε μια αγορά εργασίας και σε ένα εργασιακό περιβάλλον που είναι ανοικτό, συμπεριληπτικό και προσβάσιμο στα άτομα με αναπηρία.

Είναι σαφές ότι τα ζητήματα της απασχόλησης καθώς και του εργασιακού αποκλεισμού μιας τόσο μεγάλης πληθυσμιακής κατηγορίας χρήζουν συστηματικής έρευνας και ανάλυσης, ποσοτικής και ποιοτικής, αλλά και εξειδικευμένων μεθοδολογικών προσεγγίσεων, ώστε να αποτυπωθούν αξιόπιστα οι συνθήκες και τα χαρακτηριστικά του εργατικού δυναμικού με αναπηρία, με στόχο τον επιστημονικό σχεδιασμό θετικών πολιτικών ενίσχυσης της απασχόλησης.

Παρά το θετικό γεγονός ότι τα άτομα με αναπηρία, δεν είναι πλέον εντελώς “αόρατα” για τις επίσημες στατιστικές, η συλλογή στοιχείων για τα άτομα με αναπηρία εξακολουθεί να είναι σημαντικά περιορισμένη και αναντίστοιχη με τις ανάγκες καταγραφής και παρακολούθησης στοιχειωδών παραμέτρων διαβίωσης του υπό έρευνα πληθυσμού.

Ειδικότερα για την απασχόληση, σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, βασική πηγή δεδομένων είναι η Έρευνα Εργατικού Δυναμικού (Labour Force Survey) που διενεργείται σε όλες τις χώρες της Ε.Ε. με σκοπό τη συλλογή στοιχείων για τον πληθυσμό εργάσιμης ηλικίας, την απασχόληση, την ανεργία, τα χαρακτηριστικά της εργασίας κ.α.

Παρότι, έχει ήδη προβλεφθεί από τη Eurostat η ενσωμάτωση από το 2018 και μετά σε μόνιμη βάση του Δείκτη GALI στην Ε.Ε.Δ. (Έρευνα Εργατικού Δυναμικού), τα μέχρι σήμερα δεδομένα για το εργατικό δυναμικό δεν περιλαμβάνουν μόνιμη μεταβλητή για την κατάσταση της αναπηρίας, με αποτέλεσμα τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία να αφορούν το έτος 2011, όπου διενεργήθηκε ad hoc ειδική έρευνα για την απασχόληση των ατόμων με προβλήματα υγείας. Είναι προφανές ότι, τα εν λόγω στοιχεία, δεν μπορούν να θεωρηθούν ενδεικτικά ως προς τα μεγέθη της απασχόλησης, αφού στο διάστημα που έχει μεσολαβήσει από το 2011 οι οικονομικές συνθήκες στην Ελλάδα έχουν υποστεί ραγδαία επιδείνωση.

Η συλλογή των στοιχείων για την απασχόληση των ατόμων με αναπηρία και προβλήματα υγείας στο πλαίσιο της ΕΕΔ μόνο σε έκτακτη (ad hoc) -μέχρι στιγμής- βάση, δεν δίνει τη δυνατότητα συγκριτικής ανάλυσης των στοιχείων αυτών με προγενέστερα και μεταγενέστερα δεδομένα ώστε να καταστεί δυνατή η διαχρονική παρακολούθηση βασικών δεικτών.

Λόγω των παραπάνω, επιλέξαμε να αναλύσουμε τις μεταβλητές απασχόλησης που περιλαμβάνονται στη δειγματοληπτική Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης, αξιοποιώντας τα τελευταία διαθέσιμα δεδομένα – Έτους 2016.

Η Έρευνα διενεργείται σε ετήσια βάση από την Ελληνική Στατιστική Αρχή σε συνεργασία με τη Eurostat, και αποτελεί τη βασική πηγή αναφοράς των συγκριτικών στατιστικών για τον κοινωνικό αποκλεισμό στις χώρες της Ε.Ε.

Κατά το 2016, η έρευνα διενεργήθηκε σε τελικό δείγμα 18.255 νοικοκυριών και σε 44.094 μέλη των νοικοκυριών αυτών, εκ των οποίων 37.850 άτομα ηλικίας 16 ετών και άνω.

ΒΑΣΙΚΑ ΕΥΡΥΜΑΤΑ

Σύμφωνα με το Δείκτη GALI τα άτομα με σοβαρούς ή μέτριους περιορισμούς δραστηριότητας/αναπηρία στην Ελλάδα αποτελούν το 24,7% του πληθυσμού, εκ των οποίων 1.014.177 άτομα, αντιμετωπίζουν σοβαρή αναπηρία/ περιορισμό δραστηριότητας (11,2% του πληθυσμού), ενώ πλήθος 1.217.020 ατόμων (13,5%), εκτιμάται ότι έχουν περιορίσει σε μέτριο βαθμό τη δραστηριότητα τους λόγω μακροχρόνιου προβλήματος υγείας.

Στις παραγωγικές ηλικίες 20-64 ετών, 889.389 άτομα, το 14% του πληθυσμού, εκτιμάται ότι αντιμετωπίζουν κάποιου βαθμού αναπηρία, εκ των οποίων οι 359.244 έχουν σοβαρής μορφής περιορισμό.

Ο δείκτης απασχόλησης των ατόμων με σοβαρή αναπηρία στις ηλικίες 20-64 ετών, υπολογίστηκε να είναι στο εξαιρετικά χαμηλό επίπεδο του 24,2%, υπολειπόμενος δηλαδή κατά 33,4 μονάδες σε σχέση με την τιμή που λαμβάνει στον πληθυσμό χωρίς αναπηρία (57,6%), ενώ σε σύγκριση με τον εθνικό στόχο της Στρατηγικής «Ευρώπη 2020» για την απασχόληση υστερεί κατά 46 μονάδες.

Αξίζει δε να σημειωθεί ότι, αφαιρώντας από το σύνολο των ατόμων με σοβαρούς περιορισμούς ηλικίας 20-64 ετών όσους δηλώνουν «Ακατάλληλοι για εργασία λόγω αναπηρίας», το ποσοστό απασχόλησης της κατηγορίας φτάνει μόλις στο 31,8%.

Από την ανάλυση των δεδομένων, εξάγεται το ανησυχητικό συμπέρασμα ότι το χάσμα της απασχόλησης, ο δείκτης που αποτυπώνει τη διαφορά του ποσοστού των απασχολούμενων ατόμων με σοβαρή αναπηρία και του ποσοστού απασχόλησης του πληθυσμού χωρίς αναπηρία, είναι εξαιρετικά υψηλό στις κατεξοχήν παραγωγικές ηλικίες από 25 έως 54 ετών σημειώνοντας τη μέγιστη τιμή του στην ηλικία 35-39 ετών (43,8).

Η ανάλυση των στοιχείων ανά φύλο ανέδειξε ότι, σε σύγκριση με τις γυναίκες χωρίς αναπηρία, οι γυναίκες με σοβαρή αναπηρία βρίσκονται σε δυσμενέστερη θέση, υπολειπόμενες στο δείκτη της απασχόλησης κατά 25,3 ποσοστιαίες μονάδες (22,2% και 47,5%).

Ωστόσο, στον πληθυσμό με σοβαρή αναπηρία η επίδραση της αναπηρίας ως παράγοντας εργασιακού αποκλεισμού είναι πολύ ισχυρότερη από τη διάκριση του φύλου με αποτέλεσμα και τα δύο φύλα στην περίπτωση των ατόμων με αναπηρία να βρίσκονται σε παρόμοια και εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα απασχόλησης.

Ο δείκτης ανεργίας, ανέρχεται σε πολύ υψηλό επίπεδο στο πληθυσμό των ατόμων με σοβαρή αναπηρία αγγίζοντας το 39%.

Στη κατηγορία των ατόμων με μέτριο περιορισμό / αναπηρία, άνεργοι είναι το 29,3%, ενώ στον πληθυσμό των ατόμων χωρίς αναπηρία, η ανεργία εκτιμάται στο 24,6%.

Εξαιρετικά υψηλά είναι τα ποσοστά ανεργίας στον πληθυσμό των ατόμων με σοβαρή αναπηρία, και ιδιαίτερα στις ηλικίες από 25 έως και 39 ετών όπου ο δείκτης υπερβαίνει σε όλες τις ηλικιακές ομάδες το 40%.

Ο δείκτης ανεργίας λαμβάνει τη μέγιστη τιμή στους νέους 25-29 ετών με σοβαρή αναπηρία, όπου υπολογίστηκε να είναι 58,2% (έναντι του 40,9% των ατόμων χωρίς αναπηρία).

Το 60,4% (216.984 άτομα) του πληθυσμού με σοβαρή αναπηρία και το 39,2% των ατόμων με μέτριο περιορισμό δραστηριότητας (207.644 άτομα) εκτιμάται ότι δεν μετέχουν στο εργατικό δυναμικό της χώρας, ενώ στον πληθυσμό ατόμων χωρίς αναπηρία οι μη ενεργοί οικονομικά ανέρχονται στο 23,7% (1.293.406 άτομα).

Η ανάλυση του μη ενεργού πληθυσμού ανά ηλικία δείχνει ότι σε όλες τις ομάδες ηλικιών με σοβαρή αναπηρία εμφανίζονται ποσοστά μη ενεργών ατόμων άνω του 40%.

Στον πληθυσμό των ατόμων με σοβαρή αναπηρία, το 83,7% των νέων 20-24 ετών, το 72% των νέων 25-29 ετών, καθώς και το 55,5% των ατόμων ηλικίας 30-34 δεν έχουν μέχρι στιγμής καμία εργασιακή εμπειρία. Τα ιδιαιτέρως ανησυχητικά αυτά ευρήματα συνθέτουν την εικόνα ενός νέου σε ηλικία πληθυσμού πλήρως αποκλεισμένου από τη δυνατότητα αξιοπρεπούς εργασίας και διαβίωσης.

Τα άτομα με αναπηρία που έχουν κατορθώσει παρά τα εμπόδια και τις διακρίσεις να ενταχθούν στον κόσμο της εργασίας, αντιμετωπίζουν εχθρικά προς την αναπηρία τους εργασιακά περιβάλλοντα και συνθήκες εργασίας, καθώς στη συντριπτική πλειονότητα τους (84%), αναφέρουν ότι δεν τους έχουν παρασχεθεί στην εργασία, οι αναγκαίες για την αναπηρία τους προσαρμογές.

ΒΑΣΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Το κραυγαλέο χάσμα στα επίπεδα απασχόλησης του πληθυσμού των ατόμων με αναπηρία σε σύγκριση με τον πληθυσμό χωρίς περιορισμούς/αναπηρία, τα τεράστια ποσοστά των μη ενεργών ατόμων με αναπηρία, μεγάλο τμήμα του οποίου ανήκει στην ομάδα του απογοητευμένου εν δυνάμει εργατικού δυναμικού «discouraged job seekers», τα ανησυχητικά ποσοστά των ανέργων, και ειδικότερα του πληθυσμού των ατόμων με αναπηρία που δεν έχει ενταχθεί πότε στην εργασία, αποτελούν στοιχεία που επιβεβαιώνουν την πάγια θέση της Ε.Σ.Α.μεΑ. για την άμεση αναγκαιότητα εκπόνησης και εφαρμογής από την ελληνική Πολιτεία μιας ολοκληρωμένης εθνικής στρατηγικής για την απασχόληση και την εργασία των ατόμων με αναπηρία και ειδικότερα των νέων.

Στόχος της εθνικής στρατηγικής πρέπει να είναι η πλήρης εφαρμογή των απαιτήσεων/επιταγών: α) του άρθρου 21, παρ. 6 του Συντάγματος της χώρας, σύμφωνα με το οποίο: «Τα άτομα με αναπηρία έχουν δικαίωμα να απολαμβάνουν μέτρων που εξασφαλίζουν την αυτονομία, την επαγγελματική ένταξη και τη συμμετοχή τους στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή της χώρας», β) του άρθρου 27 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία, όπως άλλωστε επιβάλλεται από τον πρόσφατο νόμο 4488/2017 (Μέρος Δ΄) και γ) των άρθρων 2, 3, 5 και 7 του ν.4443/2016 για την εφαρμογή της ίσης μεταχείρισης στην απασχόληση και την εργασία.

Προϋπόθεση για την εκπόνηση εθνικής στρατηγικής για την απασχόληση των ατόμων με αναπηρία αποτελεί η συστηματική συλλογή αξιόπιστων στατιστικών στοιχείων, αλλά και η εις βάθος διερεύνηση και αποτύπωση των χαρακτηριστικών, των εμποδίων και των αναγκών που έχουν τα άτομα με αναπηρία σε επίπεδο προσαρμογών και υποστήριξης στην εργασία, αλλά και απόκτησης νέων δεξιοτήτων, προκειμένου να αυξηθούν οι προοπτικές απασχόλησής τους και να ενθαρρυνθούν ως προς την ενεργό αναζήτηση εργασίας.

Προτεραιότητα της Πολιτείας θα πρέπει να είναι η λήψη θετικών μέτρων ενίσχυσης της απασχόλησης των ατόμων με αναπηρία, η προώθηση της προσβασιμότητας στην εργασία, καθώς και η εφαρμογή εναλλακτικών μορφών εργασίας (π.χ. υποστηριζόμενη απασχόληση) που θα επιτρέψουν στα άτομα με σοβαρές αναπηρίες, τα οποία χρήζουν πρόσθετης υποστήριξης, να ασκήσουν το θεμελιώδες δικαίωμα στην εργασία.

Η εθνική στρατηγική για την απασχόληση των ατόμων με αναπηρία σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να συνδεθεί με μια νέα επιδοματική πολιτική που να μην στερεί τα αναπηρικά επιδόματα από τους εργαζόμενους με αναπηρία, καθώς αυτά αποσκοπούν στην κάλυψη του πρόσθετου κόστους διαβίωσης που η αναπηρία δημιουργεί, ενώ η αμοιβή της εργασίας, που αποτελεί βασική προϋπόθεση για αξιοπρεπή και ανεξάρτητη διαβίωση, αφορά στην κάλυψη των κοινών βιοποριστικών αναγκών.

Τέλος, θα πρέπει να τονιστεί ότι, δίχως τη δημιουργία προσβάσιμων περιβαλλόντων όχι μόνο στην εργασία αλλά σε όλους τους τομείς της κοινωνικής ζωής, ήτοι της εκπαίδευσης, της υγείας και της διαβίωσης, αλλά και χωρίς την παροχή ολοκληρωμένων και ποιοτικών υπηρεσιών υποστήριξης και αποκατάστασης, δεν μπορεί να προωθηθεί πραγματικά η ένταξη των ατόμων με αναπηρία στην αγορά εργασίας.

ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΥΡΥΜΑΤΩΝ

 

  • Ο ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ 16 ΕΤΩΝ ΚΑΙ ΑΝΩ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟΝ ΔΕΙΚΤΗ GALI (Global Activity Limitation Index)

 

Στην Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης η πληθυσμιακή ομάδα των ατόμων με αναπηρία προσεγγίζεται στατιστικά με τον δείκτη GALI (Global Activity Limitation Index).

Ο δείκτης αποτυπώνει την αναπηρία ως την ύπαρξη περιορισμού ή δυσκολίας στις συνήθεις για τον πληθυσμό δραστηριότητες εξαιτίας προβλημάτων υγείας. Ειδικότερα, το ερώτημα εξετάζει εάν – με βάση την προσωπική του εκτίμηση – ο ερευνώμενος θεωρεί ότι έχει περιορίσει σε κάποιο βαθμό, εξαιτίας κάποιου χρόνιου προβλήματος υγείας, σωματικού ή ψυχικού, καθημερινές- συνήθεις για το γενικό πληθυσμό δραστηριότητες, για διάστημα μεγαλύτερο από έξι (6) μήνες.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του έτους 2016, το ποσοστό των ατόμων με περιορισμό δραστηριότητας/αναπηρία ανέρχεται σε 24,7%, του πληθυσμού ηλικίας 16 ετών και άνω.

  • το 11,2% του πληθυσμού, δηλαδή 1.014.177 άτομα, αντιμετωπίζουν σοβαρή αναπηρία / περιορισμό δραστηριότητας, ενώ
  • πλήθος 1.217.020 ατόμων (13,5%), εκτιμάται ότι έχουν περιορίσει σε μέτριο βαθμό τη δραστηριότητα τους λόγω προβλήματος υγείας.

Γράφημα 1. GALI INDEX: ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ / ΑΝΑΠΗΡΙΑ 16 ΕΤΩΝ ΚΑΙ ΑΝΩ.

ΠΗΓΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ: ΕΛΣΤΑΤ, Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης 2016 / ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ: Παρατηρητήριο Θεμάτων Αναπηρίας-Ε.Σ.Α.μεΑ.

Ένα ειδικό χαρακτηριστικό του πληθυσμού με αναπηρία / περιορισμένη δραστηριότητα είναι η σημαντικά διαφορετική από τον γενικό πληθυσμό ηλικιακή σύνθεση.

Όπως φαίνεται στο γράφημα 2, το πλήθος των ατόμων με αναπηρία αυξάνεται προοδευτικά με την αύξηση της ηλικίας, με αποτέλεσμα οι 6 στους 10 με περιορισμό δραστηριότητας να ανήκουν στις ηλικιακές ομάδες άνω των 65 ετών, ενώ το 45% του πληθυσμού με αναπηρία είναι 70 ετών και άνω.

Γράφημα 2. ΗΛΙΚΙΑΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΜΕ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ / ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΚΑΙ ΧΩΡΙΣ ΑΝΑΠΗΡΙΑ.

ΠΗΓΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ: ΕΛΣΤΑΤ, Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης 2016 / ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ: Παρατηρητήριο Θεμάτων Αναπηρίας-Ε.Σ.Α.μεΑ.

Στις παραγωγικές ηλικίες 20-64 ετών, 889.389 άτομα, το 14% του πληθυσμού, εκτιμάται ότι αντιμετωπίζουν κάποιου βαθμού αναπηρία, εκ των οποίων οι 359.244 έχουν σοβαρής μορφής περιορισμό.

Ως προς το φύλο, τα άτομα με αναπηρία είναι σε υψηλότερο ποσοστό γυναίκες σε σύγκριση με τα άτομα χωρίς περιορισμούς δραστηριότητας. Επίσης διαπιστώνεται ότι η ποσοστιαία διαφορά υπέρ του γυναικείου φύλου αυξάνεται ανάλογα με τη βαρύτητα της αναπηρίας.

Γράφημα 3. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ / ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΥ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΦΥΛΟ.

ΠΗΓΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ: ΕΛΣΤΑΤ, Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης 2016 / ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ: Παρατηρητήριο Θεμάτων Αναπηρίας-Ε.Σ.Α.μεΑ.

Στον πληθυσμό χωρίς περιορισμούς / αναπηρία η συμμετοχή των γυναικών είναι υψηλότερη κατά μια ποσοστιαία μονάδα, στην κατηγορία μέτριου περιορισμού η εν λόγω διαφορά υπέρ ανέρχεται στις 10 μονάδες, ενώ στη «σοβαρή αναπηρία» οι γυναίκες κατέχουν ποσοστό κατά 14 μονάδες υψηλότερο.

ΔΕΙΚΤΕΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΗΛΙΚΙΑΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΜΕ
ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΥΣ / ΑΝΑΠΗΡΙΑ: ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

Ένα ζήτημα μεθοδολογίας που προκύπτει στην ανάλυση των στοιχείων της απασχόλησης είναι ο έλεγχος της μεταβλητής της ηλικίας, η οποία λόγω της ειδικής ηλικιακής σύνθεσης του πληθυσμού με περιορισμούς/αναπηρία ασκεί σημαντική επίδραση στα μεγέθη της απασχόλησης, αυξάνοντας σημαντικά το ποσοστό των συνταξιούχων στο σύνολο του κατηγορίας. Ειδικότερα, διαπιστώνεται ότι στον πληθυσμό των ατόμων με σοβαρή ή και μέτρια αναπηρία 16-74 ετών, το 42% ανήκουν στην κατηγορία των συνταξιούχων. Αναλύοντας την κατάσταση απασχόλησης ανά ομάδα ηλικίας διαπιστώσαμε ότι οι ηλικίες άνω των 65 ετών δεν διαφοροποιούνται σχεδόν καθόλου ως προς την κατάσταση απασχόλησης ανεξαρτήτως της ύπαρξης ή/και της βαρύτητας της αναπηρίας.

Στην ομάδα 65-69 συνταξιούχοι είναι το 71% των ατόμων με σοβαρή αναπηρία και το 69,8% των ατόμων χωρίς κανέναν περιορισμό. Στους 70-74 ετών, στην κατηγορία των συνταξιούχων ανήκουν: το 79,9% των ατόμων με σοβαρή αναπηρία και το 81,7% με κανέναν περιορισμό.

Εξάγεται δηλαδή το συμπέρασμα ότι, η αναπηρία δεν αποτελεί παράγοντα που επηρεάζει το καθεστώς απασχόλησης στον πληθυσμό ηλικίας 65 και άνω, ενώ αντιστρόφως η υπερεκπροσώπηση των ηλικιωμένων/συνταξιούχων στον συνολικό πληθυσμό των ατόμων με αναπηρία επηρεάζει σημαντικά τις μεταβλητές της απασχόλησης.

Στον οδηγό της ILO (Διεθνής Οργάνωση Εργασίας) για τη βελτίωση των στατιστικών απασχόλησης των ατόμων με αναπηρία (The Employment Situation of People with Disabilities: Towards Improved Statistical information, 2007), προτείνεται αναφορικά με την στατιστική ανάλυση των στοιχείων απασχόλησης, ο περιορισμός των ορίων ηλικίας του εργατικού δυναμικού με αναπηρία στο εύρος «15 έως 64 ετών».

Επίσης, η ανάλυση των δεδομένων της Έρευνας Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης, κατέδειξε ότι η ηλικιακή ομάδα 16-19 εμφανίζει σχετική ομοιογένεια ως προς την κατάσταση απασχόλησης καθώς, ανεξαρτήτως των περιορισμών / αναπηρίας που αντιμετωπίζουν οι ερευνώμενοι σε ποσοστό της τάξεως του 80%, δηλώνουν ως κύρια ασχολία την συμμετοχή σε προγράμματα εκπαίδευσης (μαθητές, φοιτητές, εκπαιδευόμενοι κ.τ.λ.).

Βάσει των παραπάνω, επιλέχθηκε να εξεταστούν οι δείκτες της απασχόλησης στις παραγωγικές ηλικίες 20-64 ετών, επιλογή που εξυπηρετεί ταυτόχρονα τη συγκρισιμότητα των στοιχείων με τους δείκτες και τους στόχους της ευρωπαϊκής αναπτυξιακής στρατηγικής «Ευρώπη 2020» για μια έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς οικονομία. Πιο συγκεκριμένα, στον τομέα της απασχόλησης η στρατηγική θέτει ως στόχο την αύξηση του ποσοστού των απασχολούμενων ηλικίας 20 έως 64 ετών στο 75% του συνολικού πληθυσμού των κρατών-μελών της Ε.Ε. Σε εθνικό επίπεδο ο στόχος είναι το επίπεδο απασχόλησης στις παραγωγικές ηλικίες 20-64 να ανέλθει στο 70% (Για το 2016 το ποσοστό απασχόλησης σε επίπεδο χώρας με βάση τα στοιχεία της Eurostat ήταν 56,2%).

Θα πρέπει ωστόσο να σημειωθεί ότι η συγκρισιμότητα των στοιχείων που παρουσιάζονται εδώ με τα στοιχεία της Eurostat δεν είναι απόλυτη, καθώς, η Eurostat χρησιμοποιεί στους δείκτες απασχόλησης τα δεδομένα της Έρευνας Εργατικού Δυναμικού (βλ. Παράρτημα Μεθοδολογίας).

 

  • ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΧΑΣΜΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ

 

Η κατάσταση απασχόλησης των ερευνώμενων προσεγγίζεται στην Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης μέσω ερώτησης αυτοπροσδιορισμού της κύριας ασχολίας τους κατά την περίοδο διεξαγωγής της έρευνας.

Τα στοιχεία της έρευνας, τεκμηριώνουν ένα τεράστιο χάσμα στα επίπεδα απασχόλησης ανάμεσα στα άτομα με και χωρίς περιορισμούς/αναπηρία. Επιπλέον, διαπιστώνεται ότι το μέγεθος του χάσματος απασχόλησης συνδέεται ευθέως και με την βαρύτητα της αναπηρίας.

Ο δείκτης απασχόλησης υπολογίζεται ως το ποσοστό των απασχολούμενων ατόμων στο σύνολο του πληθυσμού αντίστοιχης ηλικίας.

Στις παραγωγικές ηλικίες 20-64 ετών, ο δείκτης απασχόλησης των ατόμων με σοβαρή αναπηρία υπολογίστηκε να είναι στο εξαιρετικά χαμηλό επίπεδο του 24,2%, υπολείπεται δηλαδή κατά 33,4 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με την τιμή που λαμβάνει στον πληθυσμό χωρίς αναπηρία (57,6%) και υστερεί κατά 46 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με τον εθνικό στόχο της στρατηγικής «Ευρώπης 2020».

Δείκτης της Στρατηγικής «Ευρώπη 2020» Στόχος σε επίπεδο Ε.Ε. Εθνικός Στόχος
Ποσοστό απασχόλησης (ηλικίες 20-64 ετών) Απασχόληση του 75% της ηλικιακής κατηγορίας 20-64 ετών Απασχόληση του 70% της ηλικιακής κατηγορίας 20-64 ετών

Πίνακας 1

ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΥ / ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΧΑΣΜΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ
(% απασχολούμενων χωρίς αναπηρία- % απασχολούμενων με σοβαρή αναπηρία)
ΑΠΟΣΤΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΣΤΟΧΟ ΤΗΣ «ΕΥΡΩΠΗΣ 2020»
ΣΟΒΑΡΟΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ / ΑΝΑΠΗΡΙΑ 24,2% 33,4 45,8
ΜΕΤΡΙΟΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ / ΑΝΑΠΗΡΙΑ 43% 14,6 27
ΧΩΡΙΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ / ΑΝΑΠΗΡΙΑ 57,6% 12,4

(ΠΗΓΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ: ΕΛΣΤΑΤ, Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης 2016/ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ: Παρατηρητήριο Θεμάτων Αναπηρίας-Ε.Σ.Α.μεΑ.)

Αξίζει δε να σημειωθεί ότι, αφαιρώντας από το σύνολο των ατόμων με περιορισμούς όσους δηλώνουν «Ακατάλληλοι για εργασία / με μόνιμη αναπηρία», το ποσοστό απασχόλησης της κατηγορίας με «σοβαρούς περιορισμούς», αυξάνεται μόνο κατά 7,6 μονάδες, φτάνοντας στο 31,8%.

Διαπιστώνεται δηλαδή ότι η υποομάδα του πληθυσμού με αναπηρία που έχει κριθεί μη δυνάμενη να εργαστεί δεν έχει σημαντική επίδραση στη διαμόρφωση των γενικών επιπέδων απασχόλησης του πληθυσμού με σοβαρούς περιορισμούς δραστηριότητας, και συνεπώς η ύπαρξη της εν λόγω ομάδας σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να δικαιολογήσει το κραυγαλέο χάσμα απασχόλησης.

 

  • Ανάλυση ανά ηλικία

 

Στο Γράφημα 4 παρουσιάζεται ο δείκτης απασχόλησης ανά ηλικιακή ομάδα και κατάσταση περιορισμού/αναπηρίας.

Γράφημα 4. ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΑΝΑ ΟΜΑΔΑ ΗΛΙΚΙΑΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΥ / ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ.

(ΠΗΓΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ: ΕΛΣΤΑΤ, Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης 2016 / ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ: Παρατηρητήριο Θεμάτων Αναπηρίας-Ε.Σ.Α.μεΑ.)

Η ανάλυση του δείκτη απασχόλησης ανά ηλικιακή ομάδα και κατάσταση περιορισμού / αναπηρία αποκαλύπτει τον καταλυτικό ρόλο της αναπηρίας στη δραματικά μικρή συμμετοχή στην απασχόληση, σε όλο το ηλικιακό φάσμα των παραγωγικών ομάδων του πληθυσμού.

Σε όλες τις ομάδες ηλικιών είναι επίσης εμφανής η σημασία της βαρύτητας της αναπηρίας ως προς τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν τα άτομα με περιορισμούς στην εργασιακή τους ένταξη.

Η συμμετοχή στην απασχόληση των ατόμων με σοβαρούς περιορισμούς/αναπηρία κυμαίνεται σε ένα ιδιαίτερα χαμηλό εύρος με κατώτατο ποσοστό συμμετοχής το 12,4% (στην ηλικία 60-64) και μέγιστο το 34,8% στην ηλικιακή κατηγορία 45-49 ετών.

Οι εργαζόμενοι με σοβαρή αναπηρία στην ηλικιακή ομάδα 35-39 αποτελούν μόνο το 28,4% της κατηγορίας, όταν οι εργαζόμενοι χωρίς περιορισμούς είναι το 72,2% της εν λόγω ηλικιακής ομάδας.

Οι εργαζόμενοι με σοβαρή αναπηρία στην ηλικιακή ομάδα 40-44 αποτελούν μόνο το 29,1% της κατηγορίας, όταν οι εργαζόμενοι χωρίς περιορισμούς ανέρχονται στο 71,1% της εν λόγω ηλικιακής ομάδας.

Από την ανάλυση των δεδομένων, εξάγεται το ανησυχητικό συμπέρασμα ότι το χάσμα της απασχόλησης είναι εξαιρετικά εκτεταμένο στις κατεξοχήν παραγωγικές φάσεις του κύκλου ζωής των ατόμων δηλαδή στις ηλικίες από 30 έως 50 ετών.

Στο Γράφημα 5 παρουσιάζεται ο δείκτης «χάσμα απασχόλησης πληθυσμού με σοβαρή αναπηρία» ο οποίος προκύπτει ως η διαφορά των ποσοστών των απασχολούμενων στον πληθυσμό με σοβαρούς περιορισμούς/αναπηρία και στον πληθυσμό χωρίς κανέναν περιορισμό στην καθημερινή του δραστηριότητα.

Καθίστανται εμφανές από την εικόνα του διαγράμματος ότι ο δείκτη αυξάνεται με γεωμετρική πρόοδο όσο πλησιάζουμε από τα άκρα στη μέση της ηλικιακής κατανομής.

Το χάσμα απασχόλησης σημειώνει μέγιστη τιμή στην ηλικία 35-39 ετών όπου ανέρχεται στο 43,8, ενώ η δεύτερη -με μικρή διαφορά- υψηλότερη τιμή του δείκτη εμφανίζεται στην αμέσως επόμενη ηλικιακή ομάδα των 40-44 ετών όπου το χάσμα απασχόλησης είναι 42,6 μονάδες.

Οι μικρότερες τιμές του δείκτη εμφανίζονται στις ομάδες 20-24 και 60-64, όντας 2,7 και 10,8 μονάδες αντίστοιχα.

Γράφημα 5. ΧΑΣΜΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΜΕ ΣΟΒΑΡΗ ΑΝΑΠΗΡΙΑ: % Απασχολούμενων χωρίς αναπηρία – % Απασχολούμενων με σοβαρή αναπηρία.

(ΠΗΓΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ: ΕΛΣΤΑΤ, Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης 2016 / ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ: Παρατηρητήριο Θεμάτων Αναπηρίας-Ε.Σ.Α.μεΑ.)

 

  • Ανάλυση ανά φύλο

 

Στο ακόλουθο γράφημα (Γράφημα 6) παρουσιάζεται ο δείκτης απασχόλησης στον πληθυσμό 20-64 ετών ανά κατάσταση περιορισμού/αναπηρίας και φύλο.

Στην κατηγορία των ατόμων με σοβαρή αναπηρία, το ποσοστό των ανδρών που εργάζεται είναι το 26,5%, και το ποσοστό των γυναικών απασχολούμενων ανέρχεται μόλις στο 22,2%. Στην κατηγορία των ατόμων με μέτρια αναπηρία, το ποσοστό των ανδρών που εργάζεται είναι 51,2% ενώ το ποσοστό των γυναικών μόλις 36,1%. Στον πληθυσμό χωρίς περιορισμούς δραστηριότητας σημειώνεται επίσης μεγάλη διαφορά στην τιμή του δείκτη απασχόλησης με τους απασχολούμενους να είναι το 67,8% του ανδρικού πληθυσμού 20-54 ετών, και τις απασχολούμενες γυναίκες να αποτελούν το 47,5% του γυναικείου πληθυσμού.

Γράφημα 6. ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ 20-64 ΕΤΩΝ ΑΝΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΥ / ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΚΑΙ ΦΥΛΟ.

(ΠΗΓΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ: ΕΛΣΤΑΤ, Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης 2016 / ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ: Παρατηρητήριο Θεμάτων Αναπηρίας-Ε.Σ.Α.μεΑ.)

Η ανάλυση του δείκτη απασχόλησης ανά φύλο οδηγεί στο συμπέρασμα ότι το χάσμα απασχόλησης ανάμεσα στα δύο φύλα μεταβάλλεται αντιστρόφως ανάλογα με τη βαρύτητα της αναπηρίας, όντας μεγαλύτερο στον πληθυσμό χωρίς κανέναν περιορισμό δραστηριότητας.

Στον πληθυσμό με σοβαρή αναπηρία η διάκριση και τα εμπόδια που βιώνουν τα άτομα λόγω αναπηρίας αποδεικνύεται ότι ασκούν καταλυτική επίδραση στα ποσοστά απασχόλησης τόσο των γυναικών όσο και των ανδρών με αποτέλεσμα και τα δύο φύλα να βρίσκονται σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα απασχόλησης, με χαμηλότερο ωστόσο και εδώ αυτό το γυναικών.

Σε σύγκριση με τις γυναίκες χωρίς αναπηρία, οι γυναίκες με σοβαρή αναπηρία βρίσκονται βέβαια σε πολύ δυσμενέστερη θέση υπολειπόμενες στο δείκτη της απασχόλησης κατά 25,3 ποσοστιαίες μονάδες.

 

  • ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ

 

Οι φραγμοί και τα εμπόδια που αντιμετωπίζει ο πληθυσμός με περιορισμούς δραστηριότητας/αναπηρία ως προς την εργασιακή ένταξη φανερώνονται στην ανάλυση του δείκτη της ανεργίας ανά κατάσταση περιορισμού / δραστηριότητας (Γράφημα 7).

Γράφημα 7. ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΥ / ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ ΣΤΟΝ ΠΛΗΘΥΣΜΟ 20-64 ΕΤΩΝ.

(ΠΗΓΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ: ΕΛΣΤΑΤ, Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης 2016 / ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ: Παρατηρητήριο Θεμάτων Αναπηρίας-Ε.Σ.Α.μεΑ.)

Ο δείκτης έχει υπολογιστεί ως το ποσοστό των ατόμων που αυτοπροσδιορίζονται ως άνεργοι στο σύνολο του εργατικού δυναμικού (Απασχολούμενοι & άνεργοι), και ανέρχεται σε εξαιρετικά υψηλό επίπεδο στο πληθυσμό των ατόμων με σοβαρή αναπηρία, αγγίζοντας το 39%.

Στη κατηγορία των ατόμων με μέτριο περιορισμό/ αναπηρία, άνεργοι είναι το 29,3%, ενώ στον πληθυσμό χωρίς αναπηρία, η ανεργία εκτιμάται στο 24,6%.

 

  • Ανάλυση ανά ηλικία

 

Στο ακόλουθο γράφημα (Γράφημα 8) παρουσιάζεται ο δείκτης ανεργίας ανά κατάσταση περιορισμού/αναπηρίας και ηλικία.

Ο δείκτης ανεργίας λαμβάνει τη μέγιστη τιμή στους νέους με σοβαρή αναπηρία 25-29 ετών, όπου υπολογίστηκε να είναι 58,2%.

Γράφημα 8. ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΥ / ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ ΑΝΑ ΗΛΙΚΙΑ.

(ΠΗΓΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ: ΕΛΣΤΑΤ, Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης 2016 / ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ: Παρατηρητήριο Θεμάτων Αναπηρίας-Ε.Σ.Α.μεΑ.)

Στους νέους με σοβαρό περιορισμό/ αναπηρία 20-24 ετών εμφανίζεται η δεύτερη υψηλότερη τιμή του δείκτη ανεργίας. Ωστόσο, στην συγκεκριμένη ηλικιακή κατηγορία η ανεργία κυμαίνεται σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα της τάξεως του 50% σε όλες τις κατηγορίες του πληθυσμού, ανεξάρτητα από την κατάσταση αναπηρίας (Σοβαρός περιορισμός: 49,2%, Μέτριος περιορισμός: 53,4%, Κανένας περιορισμός: 49,5%), κάτι που συνδέεται και με το έντονο εργασιακό μειονέκτημα που αντιμετωπίζουν όλοι οι νεοεισερχόμενοι στην αγορά εργασίας σε συνθήκες οικονομικής ύφεσης.

Σε όλες τις υπόλοιπες ηλικίες τα άτομα με αναπηρία και ειδικά η κατηγορία με σοβαρής μορφής περιορισμό, εμφανίζουν σημαντικά υψηλότερα ποσοστά ανεργίας. Εξαιρετικά υψηλά είναι τα ποσοστά ανεργίας των ηλικιών από 25 έως και 39 ετών καθώς σε όλες τις περιπτώσεις ο δείκτης υπερβαίνει το 40%. Στους νέους 25-29 άνεργοι δηλώνουν το 58,2% των ατόμων με σοβαρή αναπηρία και το 40,9% των ατόμων χωρίς αναπηρία. Στους 30-34 άνεργοι είναι το 47,4% των ατόμων με σοβαρή αναπηρία και το 27,4% των ατόμων χωρίς αναπηρία. Στους 35-39 άνεργοι είναι το 43,2% των ατόμων με σοβαρή αναπηρία που μετέχουν στο εργατικό δυναμικό της χώρας και το 20,8% των ατόμων χωρίς αναπηρία.

 

  • Ανάλυση ανά φύλο

 

Τα πρόσθετα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες στην εργασιακή τους ένταξη αποτελούν παράγοντες που δυσχεραίνουν την ήδη άνιση θέση των γυναικών με αναπηρία στην αγορά εργασίας. Οι γυναίκες με σοβαρή αναπηρία, εμφανίζουν ποσοστό ανεργίας της τάξεως του 40% ενώ οι γυναίκες άνεργες χωρίς περιορισμό ανέρχονται στο 28,9%.

Γράφημα 9. ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΥ / ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ ΑΝΑ ΦΥΛΟ.

(ΠΗΓΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ: ΕΛΣΤΑΤ, Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης 2016 / ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ: Παρατηρητήριο Θεμάτων Αναπηρίας-Ε.Σ.Α.μεΑ.)

Ωστόσο, όπως ήδη αναφέρθηκε στην ανάλυση του δείκτη απασχόλησης, η επίδραση της αναπηρίας ως παράγοντας εργασιακού αποκλεισμού είναι πολύ ισχυρότερη από τη διάκριση του φύλου με αποτέλεσμα το ποσοστό των άνεργων γυναικών με σοβαρή αναπηρία να είναι μόνο κατά 2 μονάδες υψηλότερο από των ανδρών της ίδιας κατηγορίας (39,7% και 37,9 αντίστοιχα).

 

  • ΜΗ ΕΝΕΡΓΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ

 

Ως με ενεργός πληθυσμός ορίζεται ο πληθυσμός ηλικίας 20-64 ετών που δεν μετέχει στο εργατικό δυναμικό της χώρας είτε ως απασχολούμενος είτε ως άνεργος.

Το 60,4% (216.984 άτομα) του πληθυσμού των ατόμων με σοβαρή αναπηρία και το 39,2% των ατόμων με μέτριο περιορισμό δραστηριότητας (207.644 άτομα) εκτιμάται ότι δεν μετέχουν στο εργατικό δυναμικό της χώρας, ενώ στον πληθυσμό των ατόμων χωρίς αναπηρία οι μη ενεργοί οικονομικά ανέρχονται στο 23,7% (1.293.406 άτομα).

Γράφημα 10. ΠΟΣΟΣΤΟ ΜΗ ΕΝΕΡΓΩΝ ΑΝΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΥ / ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ ΣΤΟΝ ΠΛΗΘΥΣΜΟ 20-64 ΕΤΩΝ.

(ΠΗΓΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ: ΕΛΣΤΑΤ, Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης 2016 / ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ: Παρατηρητήριο Θεμάτων Αναπηρίας-Ε.Σ.Α.μεΑ.)

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Πίνακα 2, ο μη ενεργός πληθυσμός των ατόμων με σοβαρή αναπηρία κατατάσσεται σε ποσοστό 39,6% στην κατηγορία «Ακατάλληλος για εργασία», σε ποσοστό 33,4% στην κατηγορία των «συνταξιούχων» και ακολουθεί με ποσοστό 24% στο σύνολο των μην ενεργών ατόμων με σοβαρή αναπηρία η ομάδα των ατόμων που δηλώνουν ως κύρια ασχολία τις «οικιακές εργασίες».

Πίνακας 2. ΚΥΡΙΑ ΑΣΧΟΛΙΑ ΜΗ ΕΝΕΡΓΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ 20-64 ΕΤΩΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΥ / ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ

ΚΥΡΙΑ
ΑΣΧΟΛΙΑ
ΣΟΒΑΡΟΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΜΕΤΡΙΟΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΝΕΝΑΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΟΛΟ
ΜΑΘΗΤΕΣ / ΦΟΙΤΗΤΕΣ/ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΟΙ 2.788 (1,3%) 5.295 (2,6%) 276.469 (21,4%) 284.552 (16,6%)
ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΙ 72.479 (33,4%) 104.423 (50,3%) 412.151 (31,9%) 589.053 (34,3%)
ΑΚΑΤΑΛΛΗΛΟΙ ΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ / ΜΟΝΙΜΗ ΑΝΑΠΗΡΙΑ 85.862 (39,6%) 14.498 (7,0%) 6.934 (0,5%) 107.294 (6,2%)
ΣΤΡΑΤΙΩΤΕΣ 0 (0,0%) 535 (0,3%) 13.995 (1,1%) 14.530 (0,8%)
ΟΙΚΙΑΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ 52.067 (24,0%) 76.888 (37,0%) 555.136 (42,9%) 684.091 (39,8%)
ΛΟΙΠΟΙ ΜΗ ΕΝΕΡΓΟΙ 3.788 (1,7%) 6.005 (2,9%) 28.721 (2,2%) 38.514 (2,2%)
ΣΥΝΟΛΟ 216.984 (100,0%) 207.644 (100,0%) 1.293.406 (100,0%) 1.718.034 (100,0%)

(ΠΗΓΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ: ΕΛΣΤΑΤ, Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης 2016/ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ: Παρατηρητήριο Θεμάτων Αναπηρίας-Ε.Σ.Α.μεΑ.)

 

  • Ανάλυση ανά ηλικία

 

Η ανάλυση του μη ενεργού πληθυσμού ανά κατάσταση περιορισμού/αναπηρίας και ηλικία παρουσιάζεται διαγραμματικά στο γράφημα 11, όπου καθίστανται εμφανές ότι σε όλες τις ομάδες ηλικιών με σοβαρή αναπηρία εμφανίζονται ποσοστά μη ενεργών ατόμων άνω του 40%.

Στην νέους 20-24 ετών διαπιστώνεται υψηλό ποσοστό αποχής από το εργατικό δυναμικό για όλες τις κατηγορίες ανεξαρτήτως της κατάστασης περιορισμού / αναπηρίας (57,9% στα άτομα με σοβαρούς περιορισμούς και 52,3% στον πληθυσμό χωρίς περιορισμούς), γεγονός που εξηγείται εν μέρει από την συνεχιζόμενη εμπλοκή των νέων στη διαδικασία της εκπαίδευσης.

Τα επίπεδα μη συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό συγκλίνουν με αυτά του πληθυσμού χωρίς αναπηρία επίσης στην περίπτωση της μεγαλύτερης ηλικιακής ομάδας που εξετάζεται στους 60-64 ετών.

Η επίδραση της αναπηρία ωστόσο σε όλες τις ενδιάμεσες ηλικίες, περιορίζει δραματικά την συμμετοχή στο εργατικό δυναμικό των ατόμων με σοβαρή αναπηρία σε σύγκριση με τον πληθυσμό των ατόμων χωρίς αναπηρίες. Ειδικότερα στις ηλικίες από 25 έως 49 ετών, οι διαφορές των ποσοστών μη ενεργών ατόμων στις πληθυσμιακές κατηγορίες με «σοβαρό» και «κανέναν» περιορισμό ξεπερνούν τις 30 ποσοστιαίες μονάδες.

Γράφημα 11. ΜΗ ΕΝΕΡΓΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΑΝΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΥ / ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ ΚΑΙ ΗΛΙΚΙΑ.

(ΠΗΓΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ: ΕΛΣΤΑΤ, Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης 2016 / ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ: Παρατηρητήριο Θεμάτων Αναπηρίας-Ε.Σ.Α.μεΑ.)

Στους νέους 25-29, μη ενεργοί είναι το 58,6% των ατόμων με σοβαρή αναπηρία και το 13,5% των ατόμων χωρίς αναπηρία. Στους 30-34, μη ενεργοί είναι το 45,1% των ατόμων με σοβαρή αναπηρία και το 8,9% των ατόμων χωρίς αναπηρία. Στους 35-39, μη ενεργοί είναι το 50% των ατόμων με σοβαρή αναπηρία και το 8,9% των ατόμων χωρίς αναπηρία. Στους 40-44, μη ενεργοί είναι το 55,7% των ατόμων με σοβαρή αναπηρία και το 10,2% των ατόμων χωρίς αναπηρία. Στους 45-49, μη ενεργοί είναι το 46,1% των ατόμων με σοβαρή αναπηρία και το 14% των ατόμων χωρίς αναπηρία.

Η μεγάλη αυτή κατηγορία των μη ενεργών ατόμων με αναπηρία θα πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω και σε βάθος προκειμένου να σχεδιαστούν ουσιαστικές πολιτικές ενίσχυσης της απασχόλησης, μέσω της αποτύπωσης των χαρακτηριστικών, των εμποδίων και των αναγκών που έχουν σε επίπεδο προσαρμογών και υποστήριξης στην εργασία, αλλά και απόκτησης νέων δεξιοτήτων, προκειμένου να αυξηθούν οι προοπτικές απασχόλησης τους, αλλά και να ενθαρρυνθούν ως προς την ενεργό αναζήτηση εργασίας.

 

  • Άτομα με περιορισμό δραστηριότητας 20-64 ετών που δεν έχουν εργαστεί ποτέ

 

Στο ακόλουθο γράφημα (Γράφημα 12) αποτυπώνεται ανά κατηγορία περιορισμού/αναπηρίας και ηλικιακή ομάδα το ποσοστό των ατόμων που δεν έχει ποτέ εργαστεί.

Στον πληθυσμό με σοβαρή αναπηρία, το 83,7% των νέων 20-24 ετών, το 72% των νέων 25-29 ετών, καθώς και το 55,5% των ατόμων ηλικίας 30-34 δεν έχουν καμία εργασιακή εμπειρία.

Γράφημα 12. ΠΟΣΟΣΤΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΕΡΓΑΣΤΕΙ ΠΟΤΕ.

ΠΗΓΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ: ΕΛΣΤΑΤ, Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης 2016 / ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ: Παρατηρητήριο Θεμάτων Αναπηρίας-Ε.Σ.Α.μεΑ.

Η αναπηρία σε συνδυασμό με τη μη δυνατότητα απόκτησης εργασιακής εμπειρίας, την μακροχρόνια ανεργία αλλά και τα εκπαιδευτικά εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι νέοι με αναπηρία συνθέτουν την εικόνα ενός νέου σε ηλικία πληθυσμού πλήρως αποκλεισμένου από τη δυνατότητα αξιοπρεπούς εργασίας και διαβίωσης.

 

  • Εύλογες προσαρμογές στην εργασία

 

Τα άτομα με αναπηρία που έχουν κατορθώσει να ενταχθούν στον κόσμο της εργασίας, αντιμετωπίζουν διαφορετικής φύσεως εμπόδια και διακρίσεις, καθώς στη πλειονότητα τους δεν τους έχουν παρασχεθεί οι απαραίτητες για την αναπηρία τους διευκολύνσεις και προσαρμογές.

Στο σύνολο του εργαζόμενου πληθυσμού (που είτε εργάζεται σήμερα είτε έχει εργαστεί στο παρελθόν) που δηλώνει ότι έχει αναπηρία λόγω της οποίας χρειάζεται/όταν προσαρμογές είτε στο χώρο είτε/ και στις συνθήκες εργασίας, μόνο το 7,7% απαντούν ότι έχουν πράγματι γίνει στην εργασία τους οι αναγκαίες προσαρμογές, ενώ το 8,3% αναφέρουν ότι έχουν ικανοποιηθεί εν μέρει οι σχετικές ανάγκες. Αντιθέτως, το 84% των εργαζομένων με αναπηρία αναφέρουν ότι δεν τους έχουν παρασχεθεί στην εργασία οι αναγκαίες για την αναπηρία τους προσαρμογές.

Γράφημα 13. Στην εργασία σας, έχουν / είχαν γίνει οι αναγκαίες προσαρμογές λόγω της αναπηρίας σας (ράμπες, ανελκυστήρες, εξοπλισμό, λογισμικό, προσαρμογές ωραρίου κ.λπ.);

ΠΗΓΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ: ΕΛΣΤΑΤ, Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης 2016 / ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ: Παρατηρητήριο Θεμάτων Αναπηρίας-Ε.Σ.Α.μεΑ.

ΠΗΓΕΣ

Λογαράς, Δ. (2013). Εργασία-Απασχόληση και Αναπηρία. Αθήνα: Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία (ΕΣΑμεΑ).

Grammenos, S. (2017). European comparative data on Europe 2020 & People with disabilities. Ανακτήθηκε από http://www.disability-europe.net/theme/statistical-indicators.

International Organization of Labour (2007). The employment situation of people with disabilities: Towards improved statistical information. Geneva: ILO.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ, ΟΡΙΣΜΟΙ, ΠΙΝΑΚΕΣ

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

Ως προς τις μεθοδολογικές προσεγγίσεις των μεγεθών της απασχόλησης η Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης διαφοροποιείται από την Έρευνα Εργατικού δυναμικού.

Η κατάσταση απασχόλησης των ερευνώμενων προσεγγίζεται στην Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης μέσω ερώτησης αυτοπροσδιορισμού της κύριας ασχολίας τους κατά την περίοδο διεξαγωγής της έρευνας.

Η Έρευνα Εργατικού Δυναμικού βασίζεται στη προσέγγιση της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ILO-International Labour Organization), καταμετρώντας ως απασχολούμενους τα άτομα που έχουν απασχοληθεί έστω και μια ώρα την προηγούμενη από την εβδομάδα διενέργειας της έρευνας (ή έχουν μια εργασία από την οποία απουσίαζαν προσωρινά). Άνεργοι, θεωρούνται επίσης όσοι δεν έχουν εργαστεί καθόλου την εβδομάδα αναφοράς, είναι άμεσα διαθέσιμοι για εργασία και αναζητούν ενεργά εργασία κατά το διάστημα των προηγούμενων 4 εβδομάδων.

Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Εμπειρογνώμων για την Αναπηρία (ANED), οι διαφορές που προκύπτουν στους δείκτες της απασχόλησης από τα στοιχεία της Έρευνας Εργατικού Δυναμικού και της Ερευνάς Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης έχουν συστηματικό χαρακτήρα, αφού διαχρονικά τα αποτελέσματα της ΕΕΔ παράγουν ελαφρώς αυξημένα ποσοστά απασχόλησης (διαφορά της τάξεως των 1.5 ποσοστιαίων μονάδων), σε σύγκριση με την EU-SILC (Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης), ενώ υποεκτιμούν ταυτόχρονα τα ποσοστά της ανεργίας.

Ειδικότερα για τον πληθυσμό των ατόμων με αναπηρία, το ANED εξηγεί ότι ο δείκτης ανεργίας που βασίζεται στο κριτήριο της ενεργούς αναζήτησης εργασίας, υποεκτιμά δραστικά τα πραγματικά επίπεδα ανεργίας. Ο δείκτης αποκλείει ένα σημαντικό πλήθος ατόμων που λόγω των σοβαρών εμποδίων που αντιμετωπίζουν σχετικά με την ένταξη στην εργασία, και παρότι είναι διαθέσιμοι να εργαστούν, έχουν παραιτηθεί από την ενεργητική αναζήτηση εργασίας.

Την ίδια άποψη έχει και η ίδια η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας (ILO), η οποία το 2007 δημοσίευσε μελέτη – οδηγό για τη βελτίωση των στατιστικών δεδομένων σχετικά με την απασχόληση των ατόμων με αναπηρία, όπου προτείνονται προσαρμογές των βασικών δεικτών απασχόλησης ειδικά για τον πληθυσμό με αναπηρία (The employment situation of people with disabilities: Towards improved statistical information). Μεταξύ άλλων, στο κείμενο της ILO, υποστηρίζεται ότι το κριτήριο της ενεργούς αναζήτησης εργασίας δεν είναι κατάλληλο για τον προσδιορισμό των ανέργων στον πληθυσμό των ατόμων με αναπηρία, σημαντικό τμήμα των οποίων ανήκουν στην κατηγορία των απογοητευμένων «discouraged workers»,και θα μπορούσε, σύμφωνα με την ILO, να «χαλαρώσει» ή και να αντικατασταθεί με το κριτήριο της διαθεσιμότητας για εργασία.

Σε επίπεδο Ε.Ε. η ανάλυση του ANED σε στοιχειά του 2014 αποδεικνύει ότι, υπολογίζοντας την ανεργία με τη μεθοδολογία της Ε.Ε.Δ. αντί για την προσέγγιση του αυτοπροσδιορισμού της ασχολίας, έχουμε μείωση των ανέργων (ηλικίας 20-64) περίπου κατά εννέα (9) εκατομμύρια. Ο αριθμός αυτός περιλαμβάνει περίπου τρία (3) εκατομμύρια άτομα με αναπηρία και έξι (6) εκατομμύρια άτομα χωρίς αναπηρία.

Αυτή η διαφορά μειώνει το ποσοστό ανεργίας των ατόμων με αναπηρία από το 19,6% σε 12,1%, αποκλείοντας από την ανάλυση σημαντικό αριθμό ανέργων, και ιδίως εκείνους τους ανθρώπους με αναπηρία που ενδέχεται να έχουν και τις μεγαλύτερες ανάγκες για προσαρμογές και υποστήριξη στην εργασία, καθώς και για απόκτηση νέων δεξιοτήτων.

ΟΡΙΣΜΟΙ

Άτομα με περιορισμούς δραστηριότητας / αναπηρία: Τα άτομα που έχουν περιορίσει ή δυσκολεύονται στην εκτέλεση συνηθισμένων -για τον γενικό πληθυσμό ίδιας ηλικίας- καθημερινών δραστηριοτήτων, λόγω μακροχρόνιου προβλήματος υγείας.

Ο πληθυσμός των ατόμων με περιορισμούς δραστηριότητας/αναπηρία προσεγγίζεται στην Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης μέσω του δείκτη GALI (Global Activity Limitation Index).

Ειδικότερα, το ερώτημα που καλούνται να απαντήσουν οι ερωτώμενοι στην έρευνα είναι το εξής: «Έχετε περιορίσει λόγω δικού σας προβλήματος υγείας, κάποιες από τις συνήθεις δραστηριότητές ή έχετε δυσκολευτεί σε αυτές για διάστημα 6 μηνών ή και περισσότερο, από σήμερα;»

Το ερώτημα εξετάζει εάν – με βάση την προσωπική του εκτίμηση – ο ερευνώμενος θεωρεί ότι έχει περιορίσει σε κάποιο βαθμό, εξαιτίας κάποιου χρόνιου προβλήματος υγείας, σωματικού ή ψυχικού, καθημερινές- συνήθεις για το γενικό πληθυσμό δραστηριότητες -, για διάστημα μεγαλύτερο από έξι (6) μήνες. Οι πιθανές απαντήσεις είναι: «Ναι, πάρα πολύ», «Ναι, αλλά όχι πάρα πολύ», «Όχι, καθόλου».

Απασχολούμενοι: Τα άτομα που ως κύρια τρέχουσα ασχολία δηλώνουν «Μισθωτοί» ή «Αυτοαπασχολούμενοι» με ή χωρίς προσωπικό.

Άνεργοι: Τα άτομα που ως κύρια τρέχουσα ασχολία δηλώνουν Άνεργοι.

Οικονομικά μη ενεργοί: Τα άτομα που δεν αυτοπροσδιορίζονται είτε ως απασχολούμενοι είτε ως άνεργοι.

Οικονομικά ενεργός πληθυσμός (εργατικό δυναμικό): Το άθροισμα των απασχολούμενων και των ανέργων.

Δείκτης απασχόλησης: Ο δείκτης απασχόλησης είναι το ποσοστό των απασχολούμενων προς το σύνολο του πληθυσμού. Ως σύνολο του πληθυσμού ορίζεται το άθροισμα των απασχολούμενων, των ανέργων και των οικονομικά μη ενεργών.

Χάσμα απασχόλησης ατόμων με (σοβαρή) αναπηρία: Ο δείκτης υπολογίζεται ως η διαφορά του ποσοστού απασχόλησης των ατόμων χωρίς αναπηρία μείον το ποσοστό απασχόλησης του πληθυσμού (με σοβαρή) αναπηρία. Στο παρόν δελτίο ο δείκτης έχει υπολογιστεί για τον πληθυσμό με σοβαρή αναπηρία.

Δείκτης ανεργίας: Ο δείκτης ανεργίας είναι το ποσοστό των ανέργων προς το σύνολο του εργατικού δυναμικού.

Εύλογες Προσαρμογές (αγγλ. Reasonable Accommodations): Είναι οι απαραίτητες και κατάλληλες τροποποιήσεις και ρυθμίσεις, οι οποίες δεν επιβάλλουν ένα δυσανάλογο ή αδικαιολόγητο βάρος, όπου απαιτείται σε μια συγκεκριμένη περίπτωση, προκειμένου να διασφαλιστούν, για τα άτομα με αναπηρία, η απόλαυση ή η άσκηση, σε ίση βάση με τους άλλους, όλων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και θεμελιωδών ελευθεριών» (άρθρο 2 «Ορισμοί» της Διεθνούς Σύμβασης για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία του Ο.Η.Ε.).

Στην εργασία, η «προσαρμογή» θεωρείται «εύλογη» όταν δικαιολογείται από την κατηγορία και τον βαθμό βαρύτητας της αναπηρίας του συγκεκριμένου εργαζόμενου στον οποίο απευθύνεται, και δεν δημιουργεί δυσανάλογο βάρος στον εργοδότη.

ΠΙΝΑΚΕΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

Πίνακας 3. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΥ / ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ 16+ ΑΝΑ ΗΛΙΚΙΑ

ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΒΑΡΟΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΜΕΤΡΙΟΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΝΕΝΑΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΟΛΟ
16 -19 3.173 (0,3%) 10.597 (0,9%) 398.793 (5,9%) 412.563 (4,6%)
20 – 24 6.906 (0,7%) 13.140 (1,1%) 471.433 (6,9%) 491.479 (5,5%)
25 – 29 12.830 (1,3%) 23.566 (1,9%) 539.175 (7,9%) 575.571 (6,4%)
30 – 34 20.847 (2,1%) 39.203 (3,2%) 618.904 (9,1%) 678.954 (7,5%)
35 – 39 26.893 (2,7%) 42.915 (3,5%) 766.857 (11.3%) 836.665 (9,3%)
40 – 44 38.156 (3,8%) 43.894 (3,6%) 716.399 (10,6%) 798.449 (8,9%)
45 – 49 42.537 (4,2%) 57.692 (4,7%) 732.435 (10,8%) 832.664 (9,2%)
50 – 54 56.483 (5,6%) 73.790 (6,1%) 619.285 (9,1%) 749.558 (8,3%)
55 – 59 73.500 (7,2%) 112.625 (9,3%) 593.464 (8,7%) 779.589 (8,6%)
60 – 64 81.092 (8,0%) 123.320 (10,1%) 410.586 (6,1%) 614.998 (6,8%)
65 – 69 140.130 (13%) 184.118 (15,1%) 422.877 (6,2%) 747.125 (8,3%)
70+ 511.630 (50,4%) 492.159 (40,4%) 494.844 (7,3%) 1.498.633 (16,6%)
ΣΥΝΟΛΟ 1.014.177 (100,0%) 1.217.019 (100,0%) 6.785.052 (100,0%) 9.016.248 (100,0%)

Πίνακας 4. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΥ / ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ 16+ ΑΝΑ ΦΥΛΟ

ΦΥΛΟ ΣΟΒΑΡΟΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΜΕΤΡΙΟΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΝΕΝΑΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΟΛΟ
ΑΝΔΡΕΣ 435.943 (43,0%) 545.553 (44,8%) 3.359.152 (49,5%) 4.340.648 (48,1%)
ΓΥΝΑΙΚΕΣ 578.233 (57,0%) 671.467 (55,2%) 3.425.899 (50,5%) 4.675.599 (51,9%)
ΣΥΝΟΛΟ 1.014.176 (100,0%) 1.217.020 (100,0%) 6.785.051 (100,0%) 9.016.247 (100,0%)

Πίνακας 5. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΥ / ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ 20-64 ΕΤΩΝ ΑΝΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ

ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΣΟΒΑΡΟΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΜΕΤΡΙΟΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΝΕΝΑΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΟΛΟ
ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΟΙ 87.071 (24,20%) 228.089 (43,00%) 3.148.347 (57,60%) 3.463.507 (54,50%)
ΑΝΕΡΓΟΙ 55.188 (15,40%) 94.413 (17,80%) 1.026.783 (18,80%) 1.176.384 (18,50%)
ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΙ 92.238 (25,70%) 106.608 (20,10%) 412.997 (7,60%) 611.843 (9,60%)
ΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΝΕΡΓΟΙ 124.747 (34,70%) 101.036 (19,10%) 880.410 (16,10%) 1.106.193 (17,40%)
ΣΥΝΟΛΟ 359.244 (100,0%) 530.146 (100,0%) 5.468.537 (100,0%) 6.357.927 (100,0%)

Πίνακας 6. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΥ / ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ 20-64 ΕΤΩΝ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ

ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΣΟΒΑΡΟΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΜΕΤΡΙΟΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΝΕΝΑΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΟΛΟ
20 – 24 ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΟΙ 1.479 (21,4%) 3.899 (29,7%) 113.609 (24,1%) 118.987 (24,2%)
20 – 24 ΑΝΕΡΓΟΙ 1.430 (20,7%) 4.475 (34,1%) 111.193 (23,6%) 117.098 (23,8%)
20 – 24 ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΙ 0 (0,0%) 196 (1,5%) 0 (0,0%) 196 (0,0%)
20 – 24 ΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΝΕΡΓΟΙ 3.997 (57,9%) 4.570 (34,8%) 246.630 (52,3%) 255.197 (51,9%)
20 – 24 ΣΥΝΟΛΟ 6.906 (100,0%) 13.140 (100,0%) 471.432 (100,0%) 491.478 (100,0%)
25 – 29 ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΟΙ 2.219 (17,3%) 12.469 (52,9%) 275.473 (51,1%) 290.161 (50,4%)
25 – 29 ΑΝΕΡΓΟΙ 3.095 (24,1%) 7.068 (30,0%) 190.644 (35,4%) 200.807 (34,9%)
25 – 29 ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΙ 0 (0,0%) 703 (3,0%) 0 (0,0%) 703 (0,1%)
25 – 29 ΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΝΕΡΓΟΙ 7.516 (58,6%) 3.326 (14,1%) 73.058 (13,5%) 83.900 (14,6%)
25 – 29 ΣΥΝΟΛΟ 12.830 (100,0%) 23566 (100,0%) 539.175 (100,0%) 575.571 (100,0%)
30 – 34 ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΟΙ 6.018 (28,9%) 24.789 (63,2%) 409.345 (66,1%) 440.152 (64,8%)
30 – 34 ΑΝΕΡΓΟΙ 5.432 (26,1%) 9.874 (25,2%) 154.729 (25,0%) 170.035 (25,0%)
30 – 34 ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΙ 521 (2,5%) 184 (0,5%) 0 (0,0%) 705 (0,1%)
30 – 34 ΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΝΕΡΓΟΙ 8.876 (42,6%) 4.357 (11,1%) 54.831 (8,9%) 68.064 (10,0%)
30 – 34 ΣΥΝΟΛΟ 20.847 (100,0%) 39.204 (100,0%) 61.8905 (100,0%) 678.956 (100,0%)
35 – 39 ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΟΙ 7.634 (28,4%) 26.067 (60,7%) 553.746 (72,2%) 587.447 (70,2%)
35 – 39 ΑΝΕΡΓΟΙ 5.815 (21,6%) 7.956 (18,5%) 145.156 (18,9%) 158.927 (19,0%)
35 – 39 ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΙ 1.620 (6,0%) 618 (1,4%) 395 (0,1%) 2.633 (0,3%)
35 – 39 ΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΝΕΡΓΟΙ 11.823 (44,0%) 8.275 (19,3%) 67.560 (8,8%) 87.658 (10,5%)
35 – 39 ΣΥΝΟΛΟ 26.892 (100,0%) 42.916 (100,0%) 766.857 (100,0%) 836.665 (100,0%)
40 – 44 ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΟΙ 11.107 (29,1%) 24.941 (56,8%) 513.537 (71,7%) 549.585 (68,8%)
40 – 44 ΑΝΕΡΓΟΙ 5.793 (15,2%) 13.019 (29,7%) 129.461 (18,1%) 148.273 (18,6%)
40 – 44 ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΙ 8.787 (23,0%) 612 (1,4%) 1.805 (0,3%) 11.204 (1,4%)
40 – 44 ΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΝΕΡΓΟΙ 12.469 (32,7%) 5.321 (12,1%) 71.595 (10,0%) 89.385 (11,2%)
40 – 44 ΣΥΝΟΛΟ 38.156 (100,0%) 43.893 (100,0%) 716.398 (100,0%) 798.447 (100,0%)
45 – 49 ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΟΙ 14.811 (34,8%) 36.659 (63,5%) 517.650 (70,7%) 569.120 (68,3%)
45 – 49 ΑΝΕΡΓΟΙ 8.110 (19,1%) 11.003 (19,1%) 112.458 (15,4%) 131.571 (15,8%)
45 – 49 ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΙ 3.706 (8,7%) 2.450 (4,2%) 14.971 (2,0%) 21.127 (2,5%)
45 – 49 ΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΝΕΡΓΟΙ 15.910 (37,4%) 7.581 (13,1%) 87.356 (11,9%) 110.847 (13,3%)
45 – 49 ΣΥΝΟΛΟ 42.537 (100,0%) 57.693 (100,0%) 732.435 (100,0%) 832.665 (100,0%)
50 – 54 ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΟΙ 18.413 (32,6%) 35.698 (48,4%) 392.048 (63,3%) 446.159 (59,5%)
50 – 54 ΑΝΕΡΓΟΙ 10.767 (19,1%) 15.157 (20,5%) 82.735 (13,4%) 108.659 (14,5%)
50 – 54 ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΙ 12.543 (22,2%) 8.853 (12,0%) 53.664 (8,7%) 75.060 (10,0%)
50 – 54 ΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΝΕΡΓΟΙ 14.759 (26,1%) 14.082 (19,1%) 90.838 (14,7%) 119.679 (16,0%)
50 – 54 ΣΥΝΟΛΟ 56.482 (100,0%) 73.790 (100,0%) 619.285 (100,0%) 749.557 (100,0%)
55 – 59 ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΟΙ 15.345 (20,9%) 39.022 (34,6%) 277.612 (46,8%) 331.979 (42,6%)
55 – 59 ΑΝΕΡΓΟΙ 7.759 (10,6%) 16.534 (14,7%) 71.585 (12,1%) 95.878 (12,3%)
55 – 59 ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΙ 23.045 (31,4%) 35.150 (31,2%) 136.121 (22,9%) 194.316 (24,9%)
55 – 59 ΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΝΕΡΓΟΙ 27.350 (37,2%) 21.920 (19,5%) 108.146 (18,2%) 157.416 (20,2%)
55 – 59 ΣΥΝΟΛΟ 73.499 (100,0%) 112.626 (100,0%) 593.464 (100,0%) 779.589 (100,0%)
60 – 64 ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΟΙ 10.045 (12,4%) 24.546 (19,9%) 95.326 (23,2%) 129.917 (21,1%)
60 – 64 ΑΝΕΡΓΟΙ 6.985 (8,6%) 9.327 (7,6%) 28.822 (7,0%) 45.134 (7,3%)
60 – 64 ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΙ 42.015 (51,8%) 57.843 (46,9%) 206.040 (50,2%) 305.898 (49,7%)
60 – 64 ΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΝΕΡΓΟΙ 22.048 (27,2%) 31.604 (25,6%) 80.398 (19,6%) 134.050 (21,8%)
60 – 64 ΣΥΝΟΛΟ 81.093 (100,0%) 123.320 (100,0%) 410.586 (100,0%) 614.999 (100,0%)

Πίνακας 7. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΥ / ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ 20-64 ΕΤΩΝ ΑΝΑ ΦΥΛΟ ΚΑΙ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ

ΦΥΛΟ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΣΟΒΑΡΟΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΜΕΤΡΙΟΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΝΕΝΑΣ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΟΛΟ
ΑΝΔΡΕΣ ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΟΙ 44.838 (26,5%) 124.331 (51,2%) 1.839.015 (67,8%) 2.008.184 (64,3%)
ΑΝΔΡΕΣ ΑΝΕΡΓΟΙ 27.334 (16,2%) 47.323 (19,5%) 494.221 (18,2%) 568.878 (18,2%)
ΑΝΔΡΕΣ ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΙ 53.369 (31,6%) 56.684 (23,4%) 214.214 (7,9%) 324.267 (10,4%)
ΑΝΔΡΕΣ ΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΝΕΡΓΟΙ 43.585 (25,8%) 14.332 (5,9%) 166.080 (6,1%) 223.997 (7,2%)
ΑΝΔΡΕΣ ΣΥΝΟΛΟ 169.126 (100%) 242.670 (100,0%) 2.713.530 (100,0%) 3.125.326 (100%)
ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΟΙ 42.233 (22,2%) 103.758 (36,1%) 1.309.331 (47,5%) 1.455.322 (45,0%)
ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΑΝΕΡΓΟΙ 27.854 (14,7%) 47.089 (16,4%) 532.562 (19,3%) 607.505 (18,8%)
ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΙ 38.869 (20,4%) 49.924 (17,4%) 198.782 (7,2%) 287.575 (8,9%)
ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΝΕΡΓΟΙ 81.162 (42,7%) 86.703 (30,2%) 714.330 (25,9%) 882.195 (27,3%)
ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΥΝΟΛΟ 190.118 (100%) 287.474 (100,0%) 2.755.005 (100,0%) 3.232.597 (100,0%)
ΣΥΝΟΛΟ ΑΝΔΡΕΣ -ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΟΙ 87.071 (24,2%) 228.089 (43,0%) 3.148.346 (57,6%) 3.463.506 (54,5%)
ΣΥΝΟΛΟ ΑΝΔΡΕΣ -ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΑΝΕΡΓΟΙ 55.188 (15,4%) 94.412 (17,8%) 1.026.783 (18,8%) 1.176.383 (18,5%)
ΣΥΝΟΛΟ ΑΝΔΡΕΣ -ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΙ 92.238 (25,7%) 106.608 (20,1%) 412.996 (7,6%) 611.842 (9,6%)
ΣΥΝΟΛΟ ΑΝΔΡΕΣ -ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΝΕΡΓΟΙ 124.747 (34,7%) 101.035 (19,1%) 880.410 (16,1%) 1.106.192 (17,4%)
ΣΥΝΟΛΟ ΑΝΔΡΕΣ -ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΥΝΟΛΟ 359.244 (100%) 530.144 (100,0%) 5.468.535 (100,0%) 6.357.923 (100%)